Lot 71. Ludwig Gedlek (Krakau 1847-1904). Am Weg zum Markt, signiert L. Gedlek Wien, Öl auf Holz, 15,5 x 21 cm. Estimate €3,000 – 4,000. Dorotehum. 09/16/26

Mały obraz Ludwika Gędłka, oferowany obecnie w Dorotheum z estymacją 3,000–4,000 euro, jest dobrym przykładem pracy, przy której warto oddzielić nazwisko artysty i jego pozycję rynkową w Polsce od rzeczywistej wartości artystycznej tego dzieła. Gędłek należał do kręgu malarzy, dla których koń i człowiek w krajobrazie stały się jednym z podstawowych motywów twórczości. Właśnie na tym tle Am Weg zum Markt wydaje się pracą zupełnie nieistotną. Kompozycja jest bardzo mała a mimo to artysta próbuje umieścić na niej dość rozbudowaną scenę. Obraz nie posiada tej klarowności perspektywicznej i poczucia rzeczywistego ruchu, które jedynie czasami można znaleźć w kompozycjach Gędłka.

Jeszcze ważniejszy jest brak napięcia malarskiego. Temat aż prosi się o dynamikę: konie powinny ciągnąć wóz, droga powinna prowadzić wzrok w głąb pejzażu, a kurz, światło i ruch powinny połączyć poszczególne elementy. To istotna różnica, zwłaszcza jeśli zestawimy ten obraz z podobnymi temetycznie pracami Kędzierskiego, Kleczyńskiego czy Wywiórskiego, gdzie ruch konia, ciężar wozu i faktura drogi tworzą jeden organiczny rytm malarski.

Moim zdaniem problemem nie jest więc sama cena, lecz jej stosunek do jakości. Za tę kwotę kupujący otrzyma marne osiągnięcie Gędłka. Obraz Gędłka wypada przede wszystkim jako kulawa i konwencjonalna scena rodzajowa, której brakuje świeżości obserwacji, atmosfery i malarskiej swobody, która pozwala słabszy temat przekształcić w dobry obraz. Trudno byłoby mi uzasadnić, że należy do prac, które powinny być szczególnie poszukiwane przez kolekcjonera malarstwa polskiego XIX wieku. Warto też zauważyć, wycena jest całkowicie oderwana od rynku Gędłka bo nawet na rynku polskiego uważam ją za nierosądną. Ale… polski rynek kieruje się swoją propagandą sukcesu.