Lot 29. Stephan Vladislavovich Bakalowicz. Polish, 1857-1947. At Her Toilet, 1924. Signed and dated ST. BAKALOWICZ. / ROMAE. MCMXXIV. (ll). Oil on canvas, 18 x 14 1/4 inches (45.7 x 36.2 cm). Provenance: Private collection, New York, Estimate $6,000 – 8,000. Doyle. 04/21/26
Ten obraz Stefana Bakałowicza był licytowany w Sotheby’s w roku z wyceną GBP 10,000 – 15,000 lecz nie został wówczas sprzedany: https://polishartcorner.com/2019/06/03/stefan-bakalowicz-1857-1947/. Doyle w USA oferuje ten niezły odwrócony akt znacznie niżej. Nie powinno być obecnie problemu ze sprzedażą.
Lot 155. Arthur Szyk (1894-1951) Polish. Figure Studies, Watercolour, Signed and dated 36, Shaped (overall) 1.75″ x 5.25″ (4.4 x 13.3 cm). Estimate £600 – £800. Parker Fine Art Auctions. 04/16/26
Nieduża ale jakże precyzyjna akwarela Artura Szyka z 1936 roku przedstawiająca różne typy żydowskie.
Lot 13. Stanislav Yulianovich Zhukovsky. Polish/Russian, 1873-1944. Spring Forest, 1911. Signed in Cyrillic and dated 1911 (ll); inscribed S. Zhukovsky on the reverse. Oil on board. 17 1/2 x 21 1/2 inches (44.5 x 54.6 cm). Estimate $3,000 – 5,000. Doyle. 04/21/26
Wiosenny leśny pejzaż w wykonaniu Stanisława Żukowskiego, powstały w 1914 roku (nie 1911) był sprzedany w 2007 roku w amerykańskim domu Sloans & Kenyon za $12,000 przy wycenie $4,000 – 6,000. Po roku 2007 nastapiło zgwałtowne załamanie światowej gospodarki. Być może tym należy tłumaczyć tę optymistyczną walkę aukcyjną, gdyż nikt w 2007 r. nie spodziewał się tego nagłego kryzysu. Niezależnie, obraz wygląda na prawdziwy (mnóstwo falsyfikatów prac Żukowskiego jest na rynku) i mógł fascynowałć kilku licytujących.
Obecnie, amerykański Doyle nonszalancko podchodzi do tej pracy z wyjściową ceną zaledwie $1,500, sugerując wartość rzędu $3,000 – 5,000. Należy obserwować tę aukcję bo może być pewnym indykatorem obecnej wartości (spadku, zwyżki) polskiego malarstwa. Myślę, że polskie domy aukcyjne będą równie zainteresowane tą aukcją w Doyle i osiągnietymi cenami bo pojawiły się tam dobre poloniki.
Wilhelm Wachtel. Lighting the Sabbath Candles, 1919
Lot 19. WILHELM WACHTEL (POLISH, 1875-1942). ‘Lighting the Sabbath Candles’. 1919. Pastel on paper laid to board. Signed and dated lower right. Provenance: Sotheby’s, NY, “Important Judaica’. November 30, 2005. (lot 228); The Leah and Jakub Susskind Collection, Jerusalem. Tiroche Auction House, Herzliya, Israel, December 29, 2024. Property of a Coatesville, PA estate. Dimensions: Sight size: 19.50″ h x 15.75″ w. Frame: 27.625″ h x 23.875” w,. Estimate $1,000 – 1,500. Starting $500. Clarke Auction Gallery. 04/12/26
To ciekawy przykład znacznego spadku wartości pracy o charakterze religijnym, wykonanej przez dobrego artystę jakim był żydowski malarz Wilhelm Wachtel. Lighting the Sabbath Candles jest pastelem wykonanym w 1919 roku nawiązującym do religii judaistycznej. Obraz ten był już trzykrotnie licytowany w okresie ostatnich ok 20 lat. Po raz pierwszy pojawił się w katalogu Sotheby’s w 2004 roku (lot 228) z bardzo wyskoką wyceną $70,000 – 90,000 (jeśli nie jest ona pomyłką, lecz cytuję za ich stroną) i nie został sprzedany. Rok później, Sotheby’s wycenił tę pracę na $7,000 – 9,000 i sprzedał za $10,800. Praca ta wylądowała w Izraelu. Po upływie ok 20 lat, dom aukcyjny Tiroche sprzedał ją za $1,121. Obecnie, amerykański Clarke Auction Gallery gotów jest ją sprzedać za wyjściowe $500 (wycena $1,000 – 1,500).
Ten spadek wartości można dyskutować na wiele sposobów. Jednym z nich jest oczywiście religijny charakter tej pracy, o wąskim kręgu odbiorców. Być może obecna sytuacja polityczna związana z Izrealem i wyraźne odwracanie się, zwłaszcza europejskich elit politycznych, od tego państwa może mieć również znaczenie. Powstaje pytanie, czy zakup tej pracy w USA jest okazją czy też ją nie jest. Na tym tle przypomina mi się rozmowa, podsłuchana w dawnym salonie Desy na Placu Konstytucji w Warszawie ok 25 lat temu, gdy klient oferował właścicielowi (?) firmy na sprzedaż religijny obraz. O ile sobie przypominam, otrzymał brutalną odpwiedź by podarował ten obraz Kościołowi – nie sądzę by ta sytuacja zmieniła się obecnie. Na podobnym tle, nie spodziewam się wybuchu ekscytacji pracą Wachtela.
Lot 1334. Rychter-Janowska, Bronislawa 1868 Krakow – 1953 Krakow. Girgenti-Sicily, 1913. Indistinctly signed. Titled on the reverse. Oil/painting, 50 x 70 cm. Starting €500. Dusseldorfer Auktionshaus. 05/09/26
Coraz częściej daje się zaobserwować zjawisko wysyłania prac malarskich polskich artystów, które nie sprzedały na aukcjach na aukcjach w Polsce, na inne rynki europejskie. W Polsce ‘obowiązują’ bardzo wysokie wyceny i oczekiwania wysokich wyników sprzedaży. Jednak, rynek w Polsce nasycił się w ciągu ostatnich 35 lat, euforia zakupów i zysków znacznie opadła i nic dziwnego, że szuka się innych rozwiązań. Kilka przykładów ’emigracji’ prac malarskich polskich artystów na aukcje zagraniczne podawałem stosunkowo niedawno. Nowym przykładem jest powyższa bardzo dobra praca Bronisławy Rychter-Janowskiej przedstawiającej ruiny świątyni Kastora i Polluksa oraz światyni Hery na Sycylii. Obraz ten dwukrotnie znalazł się na aukcji w Sopockim Domu Aukcyjnym (2025 i 2023) i nie został tam sprzedany przy wycenie ok €4,600 – 5,800) (np: https://one.bid/en/malarstwo-wspolczesne-bronislawa-rychter-janowska-1868-krakow-1953-tamze-dolina-swiatyn-w-agrigenti-na-sycylii-girgenti-1913-r/2869054).
Obecnie obraz ten znalazł się w Dusseldorfer Auktionshaus z ceną wyjściową €500. Zapewne zostanie tam sprzedany lecz nie spodziewam się osiagnięcia optymistycznych widełek oferowanych w SDA. Ten bardzo ciekawy kolorystycznie wczesny obraz Bronisławy Rychter-Janowskiej został już dwukrotnie ‘spalony’ przez SDA, co bardzo źle wpływa na przyszłe jego losy aukcyjne. Jednym z wniosków jakie można wysnuć z tej i podobnych sytuacji jest unikanie hurra-optymistycznych obietnic niektórych polskich domów aukcyjnych i ich wycen. Wygląda na to, że okres w którym euforia licytacji na polskich aukcjach prowadziła do kolejnych rekordów należy już do przeszłości, czego jednym z przykładów jest właśnie ta praca.
Bronisława Rychter-Janowska. Snowy landscape
Lot 17. Bronislawa Rychter-Janowska 1868-1953. Snowy landscape, signed lower right 68 x 100 cm, oil on canvas. Estimate €3,000 – 3,500. Cambi Casa d’Aste. 04/16/26
Lot 1673. Winterowski, Leonard 1875 Lwow – 1927 Warschau. Drei Marktfrauen. Signiert. Öl/Lwd., 40 x 50 cm. Starting €150. Dusseldorfer Auktionshaus. 05/09/26
Dusseldorfer Auktionshaus wystąpił z nową majową ofertą aukcyjną na której znalazło się sporo poloników. Jest w tym katalogu kilka prac wartych zatrzymania oka, jest kilka prac, które ponownie pojawiły się w katalogu, choć na poprzedniej aukcji były opisane jako sprzedane, jest kilka prac bardzo słabych, są też wątpliwe moim zdaniem. Polityką tego domu aukcyjnego są niewspółmiernie niskie ceny wyjściowe obiektów do ich realnej wartości co ma prowadzić do zainteresowania wielu ‘succers’ myślących, że uda im się tam coś okazyjnie kupić.
Do prac wątpliwych zaliczam obraz przypisany Leonardowi Winterowskiemu vel Wintorowskiemu przedstawiający trzy siedzące przekupki rozmawiające ze sobą, każda z koszem warzyw na sprzedaż. Wydaje mi się, że ten artysta nie zajmował się podobną tematyką, zupełnie inny miał pędzel i paletę….ale sygnatura na obrazie jest dość dobra. Przekupki, sądząc po strojach i chustach, nie wyglądają mi by pochodziły z polskich terenów (mogę się mylić). Podejrzewam, że może to być obraz węgielskiego malarza. Może o tym świadczyć dość słabej jakości fotografia oleju przypisanego węgierskiemu artyście o nazwisku Cserna Károly (1867 – 1944). Jego praca o identycznej kompozycji może uchodzić za pierwowzór pracy sygnowanej nazwiskiem Winterowskiego. Znane są również obrazy innych węgierskich malarzy o podobnej tematyce prac, właśnie z przekupkami mającymi niemal bliźniacze stroje i wiklinowe kosze.
W sumie uważam, że obraz z Dusseldorfer Auktionhaus ma bardzo wątpliwe autorstwo Leonarda Winterowskiego.
Lot 387 Tadeusz STYKA (1889-1954). Herd of sheep, 1918. Oil on paper mounted on panel. Signed, located and dated lower left 62 x 85 cm. This artist, adept at interpretive or commissioned portraits, is less well known for his rural landscapes, of which only a few dozen are known. Estimate €1,500 – 2,000. Mercier & Cie. 04/12/26
Rzeczywiście, dość odmienna praca Tadeusza Styki przedstawiająca pasące się owce. Chyba ciekawsze i dość dramatyczne były jego portrety lwów, skoro mowa o zwierzętach.
Lot 255. Magdalena Abakanowicz (1930-2017). Group of Three Figures, each: signed with the artist’s monogram and dated ’09’ (on the reverse), stainless steel; in three elements (i) 57 1⁄8 x 12 5⁄8 x 10 ¼ in. (ii) 73 ¼ x 21 ¼ x 17 3⁄8 in. (iii) 42 7⁄8 x 11 x 10 ¼ in. Executed in 2009.
Provenance: Studio de l’artiste; Succession de l’artiste; Fundacja Marty Magdaleny Abakanowicz Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego, Varsovie ;Collection privée (acquis auprès de celle-ci); Collection privée, Amsterdam; Acquis auprès de celle-ci par le propriétaire actuel en 2018
Exhibited: Varsovie, Dom Artysty Plastyka w Warszawie, Abakanowicz? Abakanowicz!, décembre 2012-février 2013. Wałbrzych, Stara Kopalnia w Wałbrzychu, Magdalena Abakanowicz: Obecność, Istota, Tożsamość/Magdalena Abakanowicz: Presence, Essence, Identity, septembre-décembre 2018, p. 137 (illustré en couleurs au catalogue d’exposition pp. 108 et 109). New York, Academy Mansion, Femme f(r)iction – female artists from the last 100 years, mai 2023. Estimate €150,000 – 200,000. Christie’s. 04/16/26
Przypuszczam, że ten zespół rzeźb, wykonanych przez Magdalenę Abakanowicz z niemal niezniszczalnej nierdzewnej stali, powróci na tereny Polski po udanym tuornee zagranicznym.
Jan Chełmiński. Preussische Jagdgesellschaft zu Pferde, 1875
Lot 128. JAN (JEAN) CHELMINSKI, auch VAN CHELMINSKI Brostow/Polen 1851 – 1925 New York : Preussische Jagdgesellschaft zu Pferde. Oel auf Holz 1875. Signiert, datiert „75“ und ortsbezeichnet „München“ 28,5 x 37,5 cm. Schwach gegilbt. Mit vereinzelten Retuschen, kleinen Farbabsplitterungen, Bereibungen und Kratzspuren, hauptsächlich im Bereich der Ränder. Estimate €2,200. Winterberg Auktionen. 04/18/26
Wczesny olej Jana Chełmińskiego a niemieckiego domu Wirtenberg wydawał mi się dość znajomy. Replika tego obrazu (zdjęcie poniżej) była wielokrotnie (czterokrotnie?) już obiektem na polskich aukcjach. Dwie ostatnie próby sprzedaży zakończyły się fiaskiem: a) Sopocki Dom Aukcyjny na aukcji 11 maja 2024 wystawił go (lot 31) z wyceną 60,000 – 70,000 złotych (ok. €13,000 – 16,200). Nic dziwnego, że przy takiej wycenie mały i słaby obrazek nie został sprzedany, b) Agra-Art wystawiła go 18 czerwca 2023 roku (lot 29) z ceną estymacyjną ok €13,000 – 15,500 i ….również spadł z aukcji.
Oba obrazy namalował zaledwie 24-letni artysta, który dopiero uczył się malarstwa. Oba ‘zopfty’ są moim zdaniem słabo namalowane, co uwzględnia cena estymacyjna w Niemczech, natomiast w ustalaniu cen estymacyjnych w Polsce nie ma oczywiście racjonalnej logiki. Jak na dwa obrazy namalowane przez Jana Chełmińskiego w tym samym roku zwracają uwagę dość rozbieżne sygnatury: jednej charakter pisma jest skierowany ukośnie w lewo a drugiej w prawo. Dodatkowo, zastanawia data na obrazie z Niemiec przypominająca rok ’15’ a nie ’75’.
Lot 1619. STREITT, FRANCISZEK (1839-1890), ‘Travelling Family’, 1881, with cart and a boy playing the violin in a summer landscape, signed and dated lower right, oil on canvas, HxW: approx. 43×84 cm (65×97 cm with frame). Signs of age and rubbing, craquelure, restored. With frame (edge minim. damaged), with plaque “F. Streitt”. Estimate €9,000. Eppli Auktionshaus. 04/25/26
Franciszek Streitt należy do bardzo cenionych artystów polskiego malarstwa a jego prace są poszukiwane przez kolekcjonerów. Do tych prac będzie zapewne należał olej z aukcji w niemieckim Eppli Travelling Family vel Podróżujący Cyganie. Obraz ten artysta datował (1881); znany jest również drzeworyt tej pracy opublikowany w 1882 roku w niemieckim czasopiśmie Die Gartenlaube. Należy jednak wziąć pod uwagę, że Franciszek Streitt wykonywał repliki bardziej udanych i poszukiwanych przez kunsthandlerów swoich prac. Dlatego nie mam pewności czy olej z Eppli jest pierwotny bowiem znane są niedatowane repliki, jak ta poniżej.
Franciszek Streitt.Fahrende ZigeunerFranciszek Streitt.Fahrende Zigeuner. Drzeworyt (1882)