Śmierć Józefa Poniatowskiego w bitwie pod Lipskiem – kopia według Horacego Verneta

Śmierć Józefa Poniatowskiego w bitwie pod Lipskiem – kopia na porcelanie według Horacego Verneta

Lot 242. Plaque rectangulaire en porcelaine à décor polychrome représentant le prince Josef Poniatowski lors de la bataille de Leipzig, XIX siècle. 19 cm X 15 cm. Estimate 1,000 – 1,200 €. Pescheteau-Badin. 01/28/21

Przedstawiony obraz na porcelanie stanowi reflekcję jednego z dwóch obrazów Horacego Verneta ‘Śmierć Józefa Poniatowskiego pod Lipskiem’. Pierwszy z obrazów był przedstawiony stosunkowo niedawno na blogu (https://polishartcorner.com/2020/11/17/smierc-jozefa-poniatowskiego-w-bitwie-pod-lipskiem-kopia-wedlug-horacego-verneta/). Drugi obraz Verneta (fotografia poniżej) został sprzedany w 2020 roku w Sotheby’s za ponad 500,000 euro. Obraz na porcelanie jest ciekawym polonikum tego ostatniego nawet jeśli róże stroju Poniatowskiego są tak rażące.

Horace Vernet. The Death of Prince Józef Poniatowski in the Battle of Leipzig, 1816. Oil, canvas, 65.30 x 80.50 cm 

Śmierć Józefa Poniatowskiego w bitwie pod Lipskiem – kopia według Horacego Verneta

Nieznay kopista. Śmierć Józefa Poniatowskiego w bitwie pod Lipskiem

Lot 2009. SUCHOLDOWSKI, January (1797-1875), Kopie 1.H.19.Jh.nach, “Der Tod des Prinzen Joseph Poniatowski bei der Schlacht von Leipzig“, Öl/Lwd., 59 x 80, doubliert, rest., originaler Prunkrahmen. Opening 2,400 euro. Von Zengen Kunstauktionen. 11/27/20. Sold 5,000 euro

Obraz z niemieckiego Von Zengen, z ceną rezerowową 2,400 euro jest kopią pracy francuskiego malarza Horacego Verneta (1789 – 1863) pt Mort du prince Józef Poniatowski à la bataille de Leipzig, namalowanego w Paryżu w 1816 roku. W Von Zengen, obraz został przypisany Januarowi Suchodolskiemu (1797 – 1875) i to nie wiadomo czemu. Sama historia śmierci maszałka armii francuskiej Józefa Poniatowskiego (mianowany został marszałkiem za zasługi w czasie bitwy pod Lipskiem, 16-19 pażdziernik 1813, i cieszył się nominacją kilka dni) nie została wyjaśniona i przypuszcza się, że ranny w bitwie został ‘dobity’ przypadkowo przez tzw friendly fire, czyli z ręki własnych żołnierzy. Obraz Horacego Verneta był, przynajmniej do 1918 roku, własnością rodziny Poniatowskiech w Paryżu (Marii Teresy z Poniatowskich Tyszkiewicz) a być może nawet dłużej, do czasów II wojny światowej. Później obraz Verneta zaginął, lecz (uwaga) pojawił sie niespodziewanie w 2012 roku w rękach Corneliusa Gurlitta, którego ojciec pracował jako handlarz dziełami sztuki w okresie Niemiec hitlerowskich. Sprawa tego handlarza była dośc głosna w prasie kilka lat temu bo odnaleziono w u niego ponad tysiąc obrazów, prawdopodobnie zrabowanych przez Niemców (celowo nie używam eufemistyczneg słowa ‘nazistów’ lub ‘hitlerowców’) różnym kolekcjonerom w Europie. Kiepska fotografia tego obrazu (niestety z watermark) jest na stronach prac zaginionych i podaję ją poniżej.





Vernet, Horace, Mort du prince Józef Poniatowski à la bataille de Leipzig / The Death of Prince Józef Poniatowski in the Battle of Leipzig, 1816. Oil, canvas. Height: 65.30 cm  Width: 80.50 cm . On recto, lower left, signed and dated: “Horace Vernet Paris 1816”. Provenance: Probably acquired by Hildebrand Gurlitt in France in the 1940s) (per export license). By latest 1942: Hildebrand Gurlitt (per Museum der Bildenden Künste). Thence by descent to Cornelius Gurlitt, Munich/Salzburg. From 6 May 2014: Estate of Cornelius Gurlitt.

Sama oryginalna praca Verneta cieszyła się sporym powodzeniem i wykonano co najmniej kilka mniej lub bardziej udanych jej kopii. Niektóre z tych kopii posada MN w Warszawie i Krakowie, jest też w warszawskich Łazienkach a także przynajmniej jedna jest w Polsce w kolekcji prywatnej. Dodatkowo, według pracy Verneta zostało wykonanch kilka sztychów przez różnych rytowników. Kopia przechowywana w MN w Lazienkach jest przypisana Marcinowi Zaleskiemu a w rękach prywatnych jest kopia przypisana Januarowi Suchodolskiemu. Nie potrafię powiedzieć, jakim autorom przypisane są kopie ze zbiorów MNW i MNK. Kopia z MN w Warszwie wygląda, na moje oko, na pracę bardzo amatorską.

Malarz polski wg Horacego Verneta, Śmierć księcia Józefa Poniatowskiego w nurtach Elstery, po 1817. Kopia z Muzeum Narodowego w Krakowie
Śmierć Księcia Józefa Poniatowskiego, malarz nieznany wg Horacego Verneta, 2 poł. XIX w., Muzeum Narodowe w Warszawie
Śmierć Księcia Józefa Poniatowskiego, January Suchodolski (?) wg Horacego Verneta, przed 1830, prywatna kolekcja
Marcin Zaleski, Śmierć księcia Józefa Poniatowskiego w nurtach Elstery, 1820, Muzeum Łazienki Królewskie, katalog zbiorów

Mając sporo materiału porównawczego a zwłaszcza fotografię oryginału Verneta można odnieść się do kopii z Von Zengen. Różnice są widoczne, szczególnie w partii krajobrazu, lecz dlaczego tę pracę miałby namalować Suchodolski pozostaje dla mnie tajemnicą. Nasuwa mi się oczywiście myśl, że January Suchodolski namalował wiele kopii swoich prac i stąd może to przypisanie. Praca z aukcji posiada z u dołu na ramie plakietkę z opisem Retreat from Leipsic /crossing the Elsner /20th October 1813/ F. Girard. Błędna jest data śmierci Poniatowskiego (winno być 19 pażdziernika). Natomist nazwisko malarza (F. Girard) może sugować Francoisa Girarda (1770 – 1837), dość znanego francuskiego malarza epoki napoleońskiej. Myśle, że skoro jest błąd w dacie śmierci Poniatowskiego to pewnie między bajki trzeba włożyć też autorstwo kopii.

Jednak kopia z Niemiec nie jest droga, jest do pewnego stopnia atrakcyjna (zważywszy, że oryginał by kosztował ok miliona euro) oraz jest oprawiona w dobrą ramę na jakiej widać u góry i dołu piękny symbol Napoleona (literkę ‘N’ w otoczeniu liści laurowych). Praca jest stara i jest konserwowana dublażem. Kopia ma wymiary oryginału.

Śmierć Józefa Poniatowskiego w bitwie pod Lipskiem. Obraz z ramą z domu Von Zengen

Miniatura księcia Józefa Poniatowskiego

Miniatura. Książe Józef Poniatowski

Niesygnowana miniaura przedstawiająca księcia Józefa Poniatowskigo. Pozion artystyczny pracy taki sobie, choć powinieniem poczekać na opinię eksperta z https://miniatury.wordpress.com/.

Lot 402. Gemäldeminiatur 1. Hälfte 19. Jh., darstellend den polnischen Nationalhelden Prinz Joseph Poniatowski (Wien 1763-1813 Lipsk), in verkapseltem Medaillon aus Gelbmetall, Maße 11 x 7,5 cm, unter Glas, kurios und selten, Zustand II. Starting 200 euro. Dorotheum. 02/06/20

Portret księcia Józefa Poniatowskiego

Attribué à Joseph GRASSI. Portrait du prince Josef Antoni Poniatowski. Ader

Lot 45. Attribué à Joseph GRASSI (1757-1838). Portrait du prince Josef Antoni Poniatowski (1763-1813). Toile, 92 x 72 cm, Au revers du châssis, différentes étiquettes. Petits accidents et restaurations anciennes. Provenance: Collection Bernard Franck en 1913. Exposition: Ce tableau a figuré dans l’exposition du Palais des Beaux-arts de la Ville de Paris (actuel Petit-Palais), David et ses élèves, du 7 avril au 9 juin 1913, sous le n°173, comme étant du baron Antoine Gros. Il s’agit de la reprise de la composition de Joseph Grassi conservée au Palais Royal de Varsovie. Estimate 3,000-4,000 euro. Ader. 06/22/18.


Wizerunek postaci księcia Józefa Poniatowskiego jest ukształtowany w naszej świadomości głównie za sprawą portretu namalowanego przez Józefa Grassiego (poniżej), będącego w kolekcji Zamku Królewskiego w Warszawie.

Józef Grassi. Portret księcia Józefa Poniatowskiego. Zamek Królewski, Warszawa

Jednak, niekoniecznie ten konkretny portret był później powielany w sztychach, kopiach, Warto bowiem zwrócić uwage, że niektóre kopie różnią się istotnimi detalami od tego ‘warszawskiego’, jak np. odwrócona jest kolejność medali na piersi Poniatowskiego. Pytanie zatem rodzi się, czy Grassi nie namalował przypadkiem repliki (może większej ilości replik?), różniącej się szczegółami?

W czerwcu ubiegłego roku w katalogu francuskiej firmy Ader pojawił się portret księcia Józefa Poniatowskiego przypisany przez dom aukcyjny Józefowi Grassiemu (1757 – 1838). Portret miał znaną proweniencję od 1913 roku (co było przedtem, nie wiadomo), był wystawiany publicznie i był namalowany przez b. dobrego malarza. Fizycznie, portret ten wyglądał na sterany życiem, z licznymi wgnieceniami, ubytkami malatury, widocznymi gołym okiem in-paintings, oraz bardzo starym werniksem. Można sobie było wyobrazić, że po oczyszczeniu, profesjonalnej konserwacji, ukazałby się portret księcia jakością równy temu z Warszawy. Wycena pracy była rozsądna jak na atrybucje, bo jedynie 3,000-4,000 euro. Warto porównać sobie te dwa różne portrety oraz popatrzeć (poniżej) na na definitywne słabe i słabiutkie znane kopie by uświadomic sobie różnice jakości.

Portret księcia Józefa Poniatowskiego (wg Józefa Grassiego), olej/płótno, 106,5 x 81,5 cm, kopia obrazu Józefa Grassiego z ok. 1810 roku z Zamku Królewskiego w Warszawie. Lot 85. Desa Unicum. 03/12/15. Estimate 12,000-18,000 PLN. Wylicytowano 15,000 PLN

Byłem troche zaskoczony znalezieniem na aukcji w Desie, portretu Poniatowskiego, chyba jako karykatury, sprzedanego aż za 15,000 złotych przy szalonej wycenie 12,000-18,000 złotych. Ktokolwiek go kupił pewnie wstydzi sie do dzisiaj (Desa również winna wstydzić się wyceny, jak też zaakceptowania na aukcję tak słabej pracy). Inna kopia portretu, ta przechowywana w Muzeum Historycznym miasta Krakowa, jest również słaba, choć lepsza od tej z Desy.

Portret księcia Józefa Poniatowskiego (wg Józefa Grassiego). Olej na płótnie, 76 x 65,5 cm. Muzeum Historyczne miasta Krakowa

Wracajać do aukcji a Ader, zawsze jest niepewność autorstwa, gdy proweniencja ma sporą przerwę, zwłaszcza pomiędzy datą śmierci Grassiego a pojawieniem się w 1913 roku. Na aukcjach zdarzają się jednak niespodzianki. Być może wąska grupa osób wie coś więcej niż inni i wtedy zaczyna się już licytacja poparta argumentami, nie znanymi wszystkim. Jak by nie było, pracę z Ader sprzedano za 42,500 euro, czyli jakby wyszła spod pędzla Grassiego.

Może jest również i trzecia replika (poniżej), bo ta pojawia się również w literaturze, podobna do portretu z Ader, lecz obie różnią się również szczegółami. Znane są również najróżniejsze sztychy.

Trzeci portret. Pochodzenie nieznane.

Portret księcia Józefa Poniatowskiego (wg Józefa Grassiego). Współczesna kopia (60 x 50 cm)

Na zakończenie tego tematu przedstawiam współczesną kopię pracy Grassiego. Właścicielem tej kopii jest bardzo znany kolekcjoner polskiego uzbrojenia, który gotów jest ją sprzedać za $500.

Miniatura księcia Józefa Poniatowskiego

Poniatowski

LOT n°171

Rare épingle au portrait du prince Poniatowski. Epingle d’habit en or 750 millièmes ornée d’un portrait miniature ovale peint sur ivoire du prince Joseph-Antoine Poniatowski (1763-1813), généralissime du Grand-Duché de Varsovie, maréchal de l’Empire (16 octobre 1813), en petite tenue de général en chef de l’armée du Grand-Duché de Varsovie, portant les croix, plaque et ruban du Grand-Aigle de la Légion d’honneur (14 juin 1809) et la plaque de l’Ordre militaire polonais du Virtuti Militari (1809). Bon état, petit accident au verre. Vers 1813-1817. La monture postérieure. Poids brut: 2,3 g. H. 1,4 (4,8) cm.

Estimation : 600 – 800 €. Magnin Wedry. 06/07/17

Miniatura księcia Józefa Poniatowskiego

Książe Józef Poniatowski w mundurze marszałka armii

Warto odnotować piękną miniaturkę przedstawiającą portret księcia Józefa Poniatowskiego w mundurze marszałka, pędzla francuskiego malarza Jacques-Noël-Marie Fremy (1782-1867 na aukcji w Osenat w dniu 17 listopaba 2013 (lot #201). Praca wyceniona jest całkiem przystępnie na 600 / 800 €.


ACQUES NOËL MARIE FREMY (1782-1867). ECOLE FRANÇAISE.
« Portrait du Maréchal Poniatowsky en uniforme de général de division du duché de Varsovie », portant la Légion d’honneur et l’Ordre de Saint Jean de Jérusalem. » Miniature ovale sur cuivre. 11 x 8,5 cm. Cadre marqueté.

Biographie : Jacques-Noël-Marie Fremy (1782-1867) élève de David et de Regnault, peintre d’histoire et de portraits.
Provenance : Vente Massol du 09/02/2005.


Praca cieszyła się sporym zainteresowaniem; sprzedano na 2,000 euro.