Leon Wyczółkowski (1852 – 1936)

Leon Wyczółkowski. Czarny Staw, 1906

Lot 209. LEON WYCZOLKOWSKI (1852-1936). Untitled; etching 11,02×15,55 in, acquaforte. Estimate € 500/550. Aste Boetto. 09/14/26

Prezentowana akwaforta Leona Wyczółkowskiego należy do cyklu prac tatrzańskich, który Tatry uczynił jednym z centralnych tematów swojej twórczości.  Grafika Czarny Staw pochodzi teki zatytułowanej Tatry — ośm akwatint, wydanej w Krakowie w 1906 roku. Był to zbiór powstały jako plon intensywnych eksperymentów Leona Wyczółkowskiego w rozmaitych technikach graficznych, prowadzonych w latach 1904-1906. Mimo, że teka nosi w tytule słowo „akwatinty”, w praktyce artysta łączył tę technikę z akwafortą. Album obejmował plansze przedstawiające różne motywy i pory dnia w Tatrach: Czarny Staw o zmierzchu, Okiść, Suche mgły, Las, Z pod Regli, Czarny Staw rankiem, Las w słońcu oraz Czarny Staw od strony Morskiego Oka.

Kompozycja została zbudowana w sposób niezwykle oszczędny. Ciemna tafla wody Czarnego Stawu zajmuje dolną połowę kompozycji, tworząc lustrzane odbicie masywu górskiego, co pogłębia wrażenie ciszy i bezruchu charakterystycznego dla wysokogórskich jezior. Na pierwszym planie artysta umieścił fragment skalistego brzegu z widocznymi płatami śniegu.

Wyczółkowski, znany ze swoich licznych przedstawień Morskiego Oka, Doliny Pięciu Stawów czy właśnie Czarnego Stawu, traktował Tatry nie tylko jako motyw dekoracyjny, lecz jako źródło głębokich doznań duchowych. Jego prace graficzne z tego okresu, często wydawane w albumach i tekach, przyczyniły się w istotny sposób do budowania mitu Tatr jako miejsca wyjątkowego w polskiej kulturze. Technika akwaforty, z jej możliwością uzyskiwania subtelnych gradacji tonalnych, doskonale służyła oddaniu specyficznego, często mglistego i zmiennego światła górskiego, które tak fascynowało artystę.

Teka tatrzańska z 1906 roku, otworzyła serię jego wielkich cykli tematycznych (po niej przyszły m.in. teki litewska, gdańska czy huculska), początkując drogę, którą artysta uznawał za równie istotną do malarstwa sztalugowego.