3011. Edward Dwurnik (Radzymin 1943–2018 Warschau). Aprilvergnügen – Verhaftung auf dem Eis. 1993. Öl auf Leinwand. Unten rechts signiert und datiert. Unten links auf polnisch betitelt. Verso datiert, signiert und auf polnisch bezeichnet Warschau 88, Kirche Maria Empfängnis / 1907 und nochmals betitelt. 73,5×101 cm. Gerahmt. Provenienz: – Gallery Art, Warschau (Etikett auf dem Keilrahmen). – Schweizer Privatbesitz. Estimate: CHF 4’000 – 6’000EUR 4’550 – 6’820. Schuler. 09/11/26

Das hier angebotene Gemälde hat die Demonstrationen gegen die Regierung in Warschau im Frühjahr 1988 zum Thema. Im Verlauf dieser Proteste wurden zahlreiche Mitglieder der Solidarnosc-Bewegung festgenommen. Die auf der Rückseite vermerkte Jahreszahl „1907“ bezieht sich ihrerseits auf die Massenverhaftungen, die die russische Geheimpolizei 1907 in Warschau im Zusammenhang mit den Nachwirkungen der russischen Revolution von 1905 durchführte.

Obraz Edwarda Dwurnika z 1993 roku należy do interesującego nurtu jego twórczości, w którym warszawski pejzaż staje się jednocześnie kroniką historii i zapisem społecznych emocji. Dwurnik od początku swojej kariery traktował miasto nie tylko jako temat malarski, lecz jako scenę, na której rozgrywa się życie zbiorowe.

Na prezentowanym płótnie pejzaż zostaje jednak podporządkowany wydarzeniu politycznemu. Tłum ludzi, demonstranci i funkcjonariusze milicji, a przede wszystkim scena zatrzymań na lodowisku, zamieniają codzienny obraz miasta w rodzaj groteskowego teatru historii. Charakterystyczne dla Dwurnika uproszczenie sylwetek i mocny, obrysowujący rysunek sprawiają, że poszczególne postacie stają się niemal znakami czy symbolami. Jednocześnie ich gesty, uniesione ręce, ruch, opór, zachowują bardzo konkretny, ludzki wymiar. Szczególnie ważny jest tutaj historyczny dialog między rokiem 1988 a 1907, zapisany przez artystę na odwrocie obrazu. Wydarzenia współczesne zostały przez to zestawione z wcześniejszymi represjami carskiej policji. Dwurnik pokazał więc historię nie jako zamkniętą przeszłość, lecz jako ciąg powracających mechanizmów przemocy i społecznego oporu.

Obraz powstał w okresie szczególnie istotnym dla tego rodzaju zainteresowań. W latach 1989–1991 Dwurnik tworzył cykl Droga na Wschód, poświęcony pamięci ofiar stalinizmu, natomiast cykl Od grudnia do czerwca (1990–1994) odnosił się do ofiar i doświadczeń stanu wojennego.  Datowanie obrazu na 1993 rok umieszcza go więc dokładnie w centrum tego okresu rozliczania najnowszej polskiej historii.