Odznaka masonerii warszawskiej, 1807 rok

Lot 24. Freemason’s medallion of the Warsaw lodge Les Frères Polonais Réunis, radiant star “N”, dated 1807 Gold-coloured and silver-coloured metal, Freemason’s medallion, also known as a lodge jewel, historical medallion from Warsaw, early 19th century, with Masonic dating “l’An 5807” (1807), hinged oval medallion, the front with broad gold-coloured border and a surrounding wire cord laid in loops and knots, dark central field with applied gold-coloured radiant star enclosing the letter “N”, probably for Napoleon, below it a two-line engraved inscription in cursive script, in between an applied sword with gold-coloured hilt, at the bottom two clasped hands in gold-coloured relief, below them the engraved monogram “F M” (F∴M∴, Masonic abbreviation for Franc-Maçon, Freemason), the reverse with a plain oval silver-coloured plate within a line-engraved border, engraved with a square enclosing a crossed hammer and trowel, and “F.F Pol∴ reu∴ a l’Or: de Varsovie”, condition commensurate with age, 5.5×4.5 cm (HxW). Starting €200. Kunst- und Auktionshaus Quedlinburg. 11/14/26. Sold €7,000

The lodge Les Frères Polonais Réunis (The United Polish Brothers) was founded in Warsaw in 1807, a few months after the Peace of Tilsit and the establishment of the Duchy of Warsaw; its members were predominantly military men who had been initiated in French lodges, and it maintained close ties with the Grand Orient de France. The National Grand Orient of the Duchy of Warsaw emerged from this milieu in 1810. The formula “à l’Orient de Varsovie” denotes the seat of the lodge, and the year 5807 follows the Masonic Anno Lucis reckoning, which adds 4000 years to the civil year. Polish Freemasonry of these years was marked by a pronounced cult of Napoleon, linked to the hope of restoring Poland; the letter N, often accompanied by a laurel wreath or a crown, was the most widespread emblem of Napoleonic symbolism and appeared on medals, tableware, furniture and textiles.

Tym razem zamiast o malarstwie, kilka słów o cymesie, jakim stanowi odznaka masońska wykonana w 1807 roku, sprzedana na licytacji za 7,000 euro przy cenie wyjściowej €200

Przedstawiona odznaka masońska (5,5 × 4,5 cm) powstała w pierwszych miesiącach istnienia Księstwa Warszawskiego. Kompozycja układa się w trzy poziomy. Na górze jest promienista gwiazda ze złoconych blaszek, a w jej środku litera symbolizująca Napoleona i jego zwycięstwa dające nadzieję na odrodzenie Polski. Poniżej biegnie dwuwierszowy napis kursywą: „à l’aide d’un bras puissant”, czyli „z pomocą potężnego ramienia” mówiący o pomocy Napoleona oraz możliwość samodzielnego wywalczenia wolności. Napis przecina przyklejony miecz o złoconej rękojeści. Dół zajmuje uścisk dłoni w złotym reliefie, który można interpretować jako zjednoczenie narodu i porządek polityczny po traktacie tylżyckim. Pod nim monogram „F∴M∴”, czyli Franc-Maçon. Całość okala szeroka złocona rama z plecionym sznurem, ułożonym w pętle i węzły.

Rewers odznaki jest skromniejszy. W gładkim owalu wygrawerowano kątownik z młotkiem i kielnią, narzędziami „wolnych kamieniarzy”. Pod nim czytamy „F.F Pol∴ reu∴ à l’Or∴ de Varsovie”, czyli Frères Polonais réunis à l’Orient de Varsovie („Bracia Polacy zjednoczeni na Wschodzie Warszawy”). „Wschód” oznacza w języku masońskim siedzibę loży. Powyżej widnieje data „l’An 5807”. Data używa rachuby Anno Lucis, która dodaje 4000 lat do roku cywilnego, więc 5807 odpowiada 1807. Loża „Les Frères Polonais unis” została ukonstytuowana 23 października 1807 roku pod młotkiem Witolda Aksamitowskiego. Odznaka mogła więc powstać krótko po jej założeniu.

Odznaka jest dokumentem krótkiej chwili, w której nadzieje na odbudowę państwa splotły się z masońskim braterstwem i wiarą w cesarza. Uścisk dłoni mówi o więzi, miecz o sile, a gwiazda z „N” o tym, skąd tę siłę oczekiwano. Rewers pokazuje, że przedmiot wyszedł z konkretnej, niedużej loży, której członkowie byli oficerami. Przed 1810 rokiem masoneria polska miała jeszcze krótko należeć do struktur francuskich, a po 1812 roku miała na dłuższy czas zamilknąć.

W opracowanie Wolnomularstwo w Księstwie Warszawskiem. 1807–1812,  autor, Stanisław Małachowski-Łempicki (https://glcs.pl/wolnomularstwo-w-ksiestwie-warszawskim-stanislaw-malachowski-lempicki/) opisuje znak członków warszawskiej loży Braci Polaków Zjednoczonych i objaśnia jego poszczególne elementy (str 448-449). Co szczególnie ważne, zamieszcza również ilustrację obu stron tego znaku. Widzimy zgodność ikonografii z prezentowanym obiektem co jest niezwykle cenne, ponieważ mamy do czynienia z historycznym poświadczeniem takiego typu insygnium, a nie jedynie współczesną interpretacją domu aukcyjnego

Uważam, że największą wartością tego przedmiotu jest połączenie trzech cech: 1) Jest to materialny dokument działalności konkretnej warszawskiej loży w pierwszych miesiącach istnienia Księstwa Warszawskiego. 2) Posiada niezwykle rozbudowany, historycznie objaśniony program ikonograficzny. 3) Łączy historię polskiego wolnomularstwa z historią napoleońską i polskimi aspiracjami niepodległościowymi. Nie jest to zwykły medal pamiątkowy, lecz osobisty klejnot członkowski, przeznaczony do noszenia na piersi, zawieszony na wstążce. Taką funkcję potwierdza również opis Małachowskiego-Łempickiego.

Odznaka ta jest obiektem o wyjątkowo interesującej wartości historycznej, a jej znaczenie wykracza poza kolekcjonerstwo masoników. Traktowałbym ją jako pamiątkę pierwszego okresu odradzania się polskiego wolnomularstwa po rozbiorach, a zarazem jako niezwykle sugestywne świadectwo nadziei politycznych Polaków związanych z Napoleonem.

Rozumiem, że nie wszyscy, właczywszy mnie, są zwolennikami wolnomularstwa, dość mrocznej i tajemniczej organizacji lecz patrzę na tę odzakę pod kątem historii i dlatego przedstawiam tej niezwykły przedmiot, który chyba niespodziewanie dotrwał do naszych czasów.

Paweł Merwart (1855 – 1902)

Paweł Merwart. Study for The Young Moses, 1882

Lot 85. Paul MERWART (1855–1902) “Study for The Young Moses,” 1883 Black pencil drawing, inscribed and signed at the bottom center, located and dated 1883 at the bottom left. Annotated at the top. 24 x 31.5 cm. Estimate €150 – 250. Briscadieu. 11/14/26. Sold 380

Opis w katalogu aukcyjnym sugeruje, że rysunek wykonany przez Pawła Merwarta przedstawia Mojżesza. Tymczasem postać na kartce leży martwa na plecach, więc nie może nim być, bo wtedy historia biblijna potoczyłaby się inaczej. To Egipcjanin, ofiara młodego Mojżesza. Zapis na górze arkusza (Étude pour „le jeune Moïse”, grudzień 1882, Fig. B) wskazuje, że to jedna z kilku figur przygotowywanych do obrazu, oznaczona literą B. Wystarczy porównać układ ciała ze sceną na poniższym płótnie, żeby zobaczyć, że rysunek pokrywa się z leżącą postacią pod stopą Mojżesza.

Obraz Pawła Merwarta Mojżesz zabija Egipcjanina, namalowany w czasie studiów w paryskiej École des Beaux-Arts i pokazany na Salonie w 1883 roku, należy do najważniejszych w jego dorobku. Akademicka metoda wymagała, żeby wielką kompozycję historyczną budować etapami. Najpierw szkic układu, potem studia pojedynczych postaci z żywego modela, osobno draperii, na końcu płótno. Ten arkusz to właśnie taki etap. Data „grudzień 1882” pokazuje, że Merwart pracował nad zagadnieniem kilka miesięcy przed Salonem.

Ołówek na brązowawym papierze rozwiązuje jedno zadanie, mianowicie ciężar martwego ciała. Postać leży na wznak, głowa opadła, jedna ręka jest odrzucona na bok, a nogi, widoczne po lewej stronie, zsunęły się bezwładnie. Draperia nie jest ozdobą, tylko służy do pokazania, jak materiał układa się na ciele, które samo się nie podtrzymuje. Z rysunku widać, że model naprawdę leżał na podłodze, a artysta szukał pozy, w której ciało wydaje się naprawdę pozbawione życia, a nie tylko śpiące.

Przejście na obraz zmienia niemal wszystko poza tą pozą. Po pierwsze, w płótnie ciało jest wpisane w scenę nocną. Zimne światło księżyca na piasku zderza się z ciepłym blaskiem wydobywającym się z wnętrza świątyni, a pod głową Egipcjanina widać krew.

Po drugie, na obrazie Egipcjanin dostał atrybuty: biały zawój, złoty kołnierz, bransolety, kolorowe tkaniny. Studium daje gołą anatomię i fałdy, które artysta później ubierał w egipskie rekwizyty. Dzięki temu można zobaczyć, jak ostrożnie budował wiarygodność wizji. Opis obrazu mówi o historycznej dokładności i uwadze dla autentycznych okoliczności, w których mogła rozegrać się ta scena. To tłumaczy, dlaczego tak starannie przygotowywał nawet postać leżącą w kącie kompozycji.

Po trzecie, ciało jest wprawdzie przy dolnej krawędzi, ale spełnia ważną funkcję. Pod stopą Mojżesza staje się podstawą, na której opiera się pewność siebie młodego bohatera. Merwart, według własnych słów w liście do Seweryna Böhma, chciał pokazać w Mojżeszu piękne objawienie boskiej misji: karanie ciemiężcy i pomstę za pokrzywdzonych. Spokój twarzy zwycięzcy działa tylko dlatego, że u jego stóp leży ciało, które nie wygląda na teatralne, lecz ciężkie.

Dla historyka sztuki ten arkusz jest dokumentem warsztatu. Dedykacja na dole („hommage et souvenir”) i data „Paris 1883” pokazują, że artysta podarował go komuś jako pamiątkę prawdopodobnie w momencie sukcesu Salonu. Dzięki temu mamy dowód związku z obrazem, który od 1886 roku jest w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie (Sukiennice). Zachowała się też jego reprodukcja drzeworytnicza z podpisem „Mojżesz nad zwłokami Egipcjanina”, wzmianką o nagrodzie na konkursie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Królestwie Polskim. Obraz był więc wtedy szeroko znany.

Estymacja 150-250 euro wydaje się skromna wobec tej dokumentacji. Zwykle o cenie takich arkuszy decyduje bowiem nie efektowność, lecz możliwość jednoznacznego powiązania z ważną pracą, a tu to powiązanie jest poparte własnoręczną adnotacją artysty. Dla kolekcjonera to ważniejsze niż wielkość kartki. Studium nie pokazuje bohatera, lecz jego ofiarę, i właśnie dlatego jest interesujące. Egipcjanin w nim nie jest jeszcze złoczyńcą ani trupem z płótna, tylko ciałem, które trzeba poprawnie położyć. Dopiero na płótnie dostanie światło, biżuterię i krew, a razem z nimi znaczenie moralne.

Paweł Merwart. Moses Killing an Egyptian, 1883, oil on canvas, 163 × 98 cm. Sukiennice, Kraków

During his studies at École des Beaux-Arts in Paris, Paweł Merwart painted one of the most important works in his oeuvre, exhibited at the 1883 Salon in Paris, depicting young Moses over the body of an Egyptian killed by him. The composition illustrates a scene described in the Old Testament, in the Book of Exodus, and expanded in Talmudic legends recalling the events when the Hebrew Nathan said to Moses: “My lord, this Egyptian came to my house in the night, bound me, and dishonoured my wife Salonica in my presence. Having heard this, young Moses killed the Egyptian.” The scene, representing the genre valued most in the academic hierarchy of subjects, was rendered by the artist with historical accuracy and with attention to authentic circumstances in which it could have been set. At the same time, the painter focused on the psychological side of the representation, in particular, of the figure of Moses. He is calm and appears aware of the fact that he has fulfilled God’s order. Moreover, a prophetic voice whispers to him that he will liberate his people from Egyptian bondage, grant them laws and see the countenance of God. Paweł Merwart himself pointed to this in a letter to Seweryn Böhm: “my idea was to express in the figure of young Moses a beautiful revelation of his divine mission – avenging the aggrieved, punishing the oppressor. […] nobody has understood this great biblical figure so clearly before.” Urszula Kozakowska-Zaucha

Exposition: The Gallery of 19th Century Polish Art in Sukiennice, Kraków. Purchased in 1886

“Mojżesz nad zwłokami Egipcyanina. Obraz Merwarta, odznaczony na tegorocznym konkursie Tow. zach. sztul pięk. w król. pols.” Drzeworyt Jóżefa Łoskoczyńskiego (1857 – 1928)

Zofia Stryjeńska (1891 – 1976)

Zofia Stryjeńska. Tanzendes Paar

Lot 3016. Zofia Stryjenska (Krakau 1891–1976 Genf). Tanzendes Paar. Gouache auf Papier. Unten links signiert. Unten rechts mit Prägestempel: Satine Papier d’Arches. Blattgrösse 55,3×74,8 cm. Gerahmt.  – Blatt leicht gebräunt, minimst fleckig und mit wenig oberflächlichen Abrieb. Ränder und Ecken leicht bestossen. Mit winzigen Einstichlöchern an den Rändern. Recto am oberen Rand partiell an Rückkarton montiert. Provenienz: – Direkt bei der Künstlerin erworben, 1942. – Schweizer Privatbesitz. Estimate: CHF 15’000 – 25’000 (EUR 17’050 – 28’410). Schuler Auktionen. 11/27/26

Gdy pojawiają się repliki pracy Zofii Styjeńskiej to zawsze nachodzą mnie wątpliwości czy na pewno są prawdziwe. Praca w szwajcarskim domu Schuler Auktionen ma proweniencję nie ulegającą wątpliwości bo podano, że została zakupiona od samej artystki. Natomiast praca sprzedana w Polswissart w 2020 roku, pokazana poniżej, w zasadzie nie ma proweniencji bo trudno nazwiać proweniencją zakup domu aukcyjnego od prywatnego kolekcjonera w 2003 roku. Obie prace mają różną kolorystykę i inny sposób malowania być może z powodu, że jedna to gwasz na papierze a druga to olej na płótnie. Widzę też inną dynamikę tańca, znacznie rozwinięcie kompozycji w oleju porównując do gwaszu. Dlaczego jednak Polswisart nie pokazał odwrocia tego płótna z którego prawdopodobnie wiele, dobrego lub złego, możnaby się dowiedzieć? Dobry obraz znanego artysty/artystki musi mieć proweniencję bo jak nie ma to rodzą się wątpliwości.

Wątek porównania obu prac można bardzo szeroko tutaj rozwinąć lecz trudno jest wysnuć konkluzję o 100% autentyczności na podstawie tylko fotografii. Dlatego warto zawsze pytać domy aukcyjne i nie dać się zbyć półsłówkami. Obraz w Polswisart wylictowano w 2020 roku za ponad 200,000 złotych lecz jest to jedynie wynik rynkowy a nie ekspertyza. Prawdopodobnie obraz ten jest  rozwinięciem pomysłu z gwaszu. Jednak fotografia nie rozstrzygnie kwestii pochodzenia i nie zastąpi ekspertyzy. A ekspertyzy obraz z Polswissart nie posiadał w odróżnieniu od kilku ekspertyz pracy tzw. „Rubensa” wystawionego w tym domu aukcyjnym kilka lat temu (dział: „Red Flag”).

W podsumowaniu, mam zaufanie do gwaszu z obecnej aukcji w Schuler Auktionshaus natomiast do oleju sprzedanego w Polswissart trzeba mnie przekonać rzetelną ekspertyzą muzealnika.

Zofia Styjeńska. Tańce polskie

Lot 17. Zofia Stryjeńska (1891-1976). Tańce polskie, olej, płótno / 73 x 90 cm, sygn. p.d.: Z. STRYJEŃSKA. Proweniencje: Proweniencja: Warszawa, kolekcja prywatna. Zakup Dom Aukcyjny Polswiss Art, 2003. https://www.polswissart.pl/aukcja/231-aukcja-dziel-sztuki/11116-tance-polskie/.

Alicja Halicka (1895 – 1975)

Alicja Halicka. Couple by the Sea

Lot 159. HALICKA Alice, 1895–1975, Couple by the Sea, oil on canvas (a few traces of cracking, soiled paint layer), signed upper left, trace of a partially missing label on the back of the stretcher, 38×55 cm. Estimate €2,000 – 3,000. Rossini. 11/28/26

Obraz można prawdopodobnie umieścić w drugiej połowie lat dwudziestych lub nieco później, w okresie, gdy Alicja Halicka odeszła już od mało udanych kubistycznych eksperymentów młodości i rozwijała własny, bardziej swobodny język malarski. Jej twórczość zwróciła się ku uproszczonej figuracji i nastrojowym scenom rodzajowym.

W prezentowanym obrazie interesujące jest niemal całkowite zespolenie postaci z otoczeniem. Sylwetki osób zostały potraktowane szerokimi, miękko prowadzonymi plamami barwnymi, a ich kontury miejscami zacierają się w pejzażu. Zbudowana jest atmosfera spokoju, ale również pewnej nierealności. Łódź na horyzoncie stanowi niewielki, lecz ważny akcent przestrzenny. Rynek pokaże jak ta sina kolorystyka zostanie odebrana przez kupujących.

Mojżesz (Moise) Kisling (1891 – 1953)

Mojżesz (Moise) Kisling. Autoportrait avec Renée et le chien Kouski, 1917

Lot. Moïse Kisling 1891 – 1953. Autoportrait avec Renée et le chien Kouski, signed Kisling and dated 1917 (lower left); signed M.KISLING, inscribed PARIS and dated NOVEMBRE 1917 (on the reverse), oil on canvas, 117,6 x 89,5 cm; 46¼ x 35¼ in. Executed in 1917. This work will be included in the forthcoming Volume IV et Additifs aux Tomes I, II et III of the Moïse Kisling catalogue raisonné currently being prepared by Marc Ottavi. Provenance: Paul de Bousquet, Paris, Jean Kisling, Paris (as of 1971 at least), Elkaim, L’Isle Adam, 26 January 1997, lot 11, Private collection, Belgium (acquired at the above sale), Thence by descent to the present owners. Literature: Jean Kisling and Henri Troyat, Kisling 1891-1953, vol. I, Turin, p. 107, illustrated in colour (titled Autoportrait avec Renée et le chien Kouski). Jeanine Warnod, Les artistes de Montparnasse, La Ruche, Paris, 1988, p. 88, illustrated. Estimate €200,000 – 300,000. Sotheby’s. 12/03/26

Na rynek trafiło kilka interesujących prac Mojżesza Kislinga, więc pod choinkę jest z czego wybierać.

Najciekawszy jest wczesny Autoportret z Renée i psem Kouskim z 1917 roku, oferowany przez Sotheby’s z estymacją 200-300 tys. euro. Obraz jest duży i ma bardzo dobrą proweniencję, był reprodukowany wielokrotnie i wystawiany. Do pewnego stopnia jest to cymes jak na Kislinga szukającego własnego języka, z chłodną zielenią tła, jaskrawą czerwienią swetra i czarną plamą psa zamykającego kompozycję. Dojrzałe, wygładzone portrety z lat trzydziestych są może bardziej efektowne, ale ten jest ciekawszy.

Równie dobre są Włoszki z 1932 roku. Dwie głowy ułożone blisko siebie, z półprzymkniętymi oczami, dają typowy dla Kislinga nastrój senności i lekkiej tajemnicy. Do tej samej aukcji trafił może niepotrzebnie Portret młodej kobiety z 1930 roku z rudowłosą modelką na szmaragdowym tle.

Dla kogoś, kto szuka mniejszej formy, godny uwagi jest Jeune fille au corsage rose z 1947 roku z Kollera. Portret ma przepiękny rysunek młodej dziewczęcej twarzy z bluzką w czerwone kropki, a tło wyjątkowo odchodzi od gładkości na rzecz zielono-rudej, wibrującej faktury.

Z martwych natur wyróżnia się Bouquet de fleurs namalowany w Nowym Jorku w 1943 roku. Gęsty, plastyczny impast daje efekt niemal reliefu, a kwiaty są wypracowane pędzlem bardzo starannie. Nature morte avec mimosas z 1944 roku to z kolei temat, który Kisling powtarzał wielokrotnie, więc jest bardziej przykładem niż odkryciem.


Mojżesz (Moise) Kisling. Italiennes

Lot 288. Moïse Kisling 1891 – 1953. Italiennes, signed Kisling (lower left), oil on canvas, 54 by 54.6 cm. Executed in 1932. To be included in the Volume IV et Additifs aux Tomes I, II, et III of the Catalogue Raisonné de l’Oeuvre de Moïse Kisling currently being prepared by Jean Kisling and Marc Ottavi. Provenance: Galerie Georges Bernheim, Paris, Robert Pollack, Paris, Galerie Charpentier, Paris, 12 March 1956, lot 55, R. Adam, Paris, Habsburg, Geneva, 26 June 1988, lot 73. Acquired in 1989 by the present owner. Literature: Jean Kisling, Kisling: 1891-1953, vol. II, Turin, 1982, no. 126, p. 133, illustrated. Estimate $80,000 – 120,000. Sotheby’s. 11/19/26. Sold $65,000


Mojżesz (Moise) Kisling. Jeune fille au corsage rose. 1947

Lot 2331. MOÏSE KISLING (Krakow 1891–1953 Sanary-sur-Mer). Jeune fille au corsage rose. 1947. Oil on canvas.Signed, inscribed and dated upper right: Moïse Kisling / Paris / 1947. 41 × 27 cm. Certificate: Marc Ottavi, Paris, 7 November 2023. Provenance: – Private collection, France. – Private collection, Spain. Estimate CHF 35 000 / 45 000 | (€ 36 080 / 46 390). Koller. 12/04/26


Mojżesz (Moise) Kisling. Portrait de jeune femme

Lot 287. Moïse Kisling 1891 – 1953. Portrait de jeune femme, signed Kisling (lower left), oil on canvas, 72.2 by 54.6 cm. Executed in 1930. To be included in the Volume IV et Additifs aux Tomes I, II, et III of the Catalogue Raisonné de l’Oeuvre de Moïse Kisling currently being prepared by Jean Kisling and Marc Ottavi. Provenance: The Adams Gallery, London, Private Collection, Israel, Sotheby’s, New York, 29 June 2020, lot 109, Acquired at the above sale by the present owner. Estimate $70,000 – 90,000. Sotheby’s. 11/19/26. Sold $95,000


Mojżesz (Moise) Kisling. Bouquet de fleurs, 1943

Lot 397. MOÏSE KISLING (1891-1953). Bouquet de fleurs, signed ‘Kisling’ (lower left) and dated and inscribed ‘New York 1943’ (lower right), oil on canvas, 18 ¼ x 22 in. (46.4 x 55.9 cm.). Painted in New York in 1943. Provenance: Anon. sale, Sotheby’s, Tel Aviv, 27 September 1994, lot 13. Private collection, Switzerland (by 2006). Anon. sale, Matsart, Jerusalem, 19 June 2012, lot 26. Acquired at the above sale by the late owner. This work will be included in the forthcoming Volume IV et Additifs aux Tomes I, II et III of the Moïse Kisling catalogue raisonné currently being prepared by Marc Ottavi. Estimate $100,000 – 150,000. Christie’s. 11/18/26. Sold $120,000


Mojżesz (Moise) Kisling. Nature morte avec mimosas

Lot 392. MOÏSE KISLING (1891-1953). Nature morte avec mimosas, signed ‘Kisling’ (upper right), oil on canvas, 23 x 16 in. (58.4 x 40.6 cm.). Painted in 1944. Provenance: Walter and Doris Goldstein, New York; sale, Sotheby’s, New York, 3 May 2012, lot 222. Acquired at the above sale by the late owner. This work will be included in the forthcoming Volume IV et Additifs aux Tomes I, II et III of the Moïse Kisling catalogue raisonné currently being prepared by Marc Ottavi. Estimate $80,000 – 120,000. Christie’s. 11/18/26. Sold $125,000

Ludwik Gędłek (1847 – 1904)

Ludwik Gędłek. Pferdefuhrwerk auf einer Landstraße

Lot 704. Ludwig Gedlek, Krakau 1847 – 1893 Wien. Pferdefuhrwerk auf einer Landstraße. Öl auf Holz; gerahmt, 37 x 57,5 cm. Signiert und bezeichnet links unten: Ludw. Gedlek. Wien. Privatbesitz, Wien. Estimate €5,000 -10,000. imKinsky. 11/10/26. Sold €5,000

Trzy przedstawione obrazy dobrze pokazują zarówno specjalizację tematyczną Ludwika Gedłka, jak i ograniczenia jego malarstwa. Artysta konsekwentnie powraca do koni, zaprzęgów, jeźdźców i wiejskich dróg, motywów, które zapewniły mu rozpoznawalność, ale z czasem stały się również źródłem pewnej powtarzalności. W scenie z konnym patrolem uwagę przyciąga przede wszystkim układ grupy jeźdźców i rozległy pejzaż, w dwóch pozostałych pracach zaś centralne miejsce zajmują wozy, konie oraz codzienny ruch wiejskiej drogi i osady.

Kompozycje Gędłka często sprawiają wrażenie budowanych według podobnego, dość bezpiecznego schematu. Postacie bywają potraktowane skrótowo, pejzaż pełni przede wszystkim funkcję scenografii, a malarska narracja opiera się bardziej na rozpoznawalnym temacie niż na szczególnej inwencji formalnej. Warsztat, który rzadko wychodzi poza poprawność i konwencję.

Popularność Gedleka na polskim rynku może zaskakiwać. Wydaje się, że istotną rolę odgrywa tu atrakcyjność tematyki: konie, polska wieś, kawaleria i sceny rodzajowe łatwo wpisują się w oczekiwania płytkich kolekcjonerów poszukujących malarstwa o czytelnej, swojskiej ikonografii. Przykładem jest Pferdefuhrwerk auf einer Landstraße, sprzedany w imKinsky za 5 tys. euro przy estymacji 5–10 tys. euro. Cena ta potwierdza istnienie popytu, nie musi jednak stanowić miary wyjątkowej wartości artystycznej obrazu. Gędłek pozostaje malarzem określonego nurtu malarstwa rodzajowego a jego pozycja rynkowa jest znacznie wyższa niż poziom malarskiej oryginalności i warsztatu.


Ludwik Gędłek. Scout and group of riders in a wide landscape

Lot 800. Ludwig Gedlek, Scout and group of riders in a wide landscape, oil on canvas, Vienna, (1847 Kraków – 1904 Vienna), oil on canvas, signed ‘L. Gedlek’ lower right and inscribed with the place ‘Wien’, lettered ‘L. GEDLEK’ on a brass plaque on the frame. In a vast, spring-bare plain, a scout lies prone in the grass in the right foreground, watching a group of horsemen pass by in the middle ground through the bushes. In the left foreground, his own armed cavalry troop waits behind a dense cluster of trees, their horses restless. To the right, the view opens up over flat pastureland that gives way to wooded areas in the distance, beyond a river. Age-appropriate good condition, varnish yellowed, slightly soiled. Image 42 x 68 cm (HxW), framed in a gilt-coloured ornamental frame with a rocaille cartouche, frame slightly bumped, frame width 7 cm. Starting €800. Kunst- und Auktionshaus Quedlinburg. 11/14/26. Sold 4,200


Ludwik Gędłek. Belebte Dorfstraße

Lot 1503. Gedlek, Ludwig 1847 Krakau – 1904 Wien. Belebte Dorfstraße. Signiert. Öl/Lwd./Holz, 40 x 63 cm. Starting €800. Dusseldeorfer Auktionshaus. 11/28/26

Otolia Kraszewska (1859 – 1945)

Otolia Kraszewska. Porträtt av sjuksköterska

Lot 8. OTOLIA KRASZEWSKA , Polen, (1859-1945). Porträtt av sjuksköterska, signerad, olja på duk, bildmått 53,5 x 33 cm. Kanonauktioner. 11/14/26. Sold SEK 32,000

Ten portret ukazuje mniej znane, a przez to szczególnie interesujące oblicze twórczości Otolii Kraszewskiej. Zamiast eleganckiej kobiety w buduarowym wnętrzu, artystka przedstawia pielęgniarkę w skromnym, zawodowym stroju, z dłońmi spokojnie złożonymi przed sobą. Nie ma tu salonowej dekoracyjności ani kokieterii – uwagę skupia sama postać, jej powściągliwość i bezpośrednie spojrzenie. Stonowana kolorystyka oraz oszczędnie potraktowane tło wzmacniają wrażenie skupienia i powagi. Obraz dowodzi, że Kraszewska potrafiła wyjść poza ulubiony repertuar kobiecych portretów i podjąć temat o zupełnie innym charakterze. Jest to odmienne, bardziej rzeczowe oblicze malarstwa artystki.

Tomasz Tatarczyk (1947 – 2010)

Tomasz Tatarczyk. Untitled, 1990

Lot 158. Tomasz Tatarczyk (Katowice 1947 – Warsaw 2010). “Untitled” 1990, 76 x 131.5 cm, oil and charcoal on paper mounted on canvas, signed and dated lower right, framed. Estimate €10,000 – 15,000. Colasanti Casa d’Aste. 11/12/26

Praca z 1990 roku należy do nurtu malarstwa Tomasza Tatarczyka, w którym pejzaż zostaje sprowadzony do kilku podstawowych elementów, a natura staje się przede wszystkim nośnikiem nastroju. Motyw zwartej grupy drzew, wyrastającej z rozległej, niemal pustej przestrzeni, artysta buduje za pomocą skrajnie ograniczonej palety czerni i bieli. Sylweta lasu kontrastuje z jasnym podłożem, przywodzącym na myśl zimowy krajobraz. Zastosowanie węgla obok oleju wzmacnia surowość obrazu i podkreśla jego graficzny charakter.

Mieczysław Rakowski (1877 – 1947)

Mieczysław Rakowski. A Woman Bundling Firewood by the Lake, 1927

Lot 299. Mecislas RAKOWSKI, Polish School (1882–1947). Oil on canvas: A Woman Bundling Firewood by the Lake. Signed and dated: M. de Rakowski 1927. Dimensions: 54 x 65 cm. Estimate €600 – 800. Horta. 11/10/26. Sold €1,300

Mieczysław Rakowski należał do polskich artystów, których twórczość rozwijała się przede wszystkim poza krajem, głównie w Belgii. W jego pejzażach widoczne jest zainteresowanie malarstwem postimpresjonistycznym: swobodną fakturą, żywą, lecz harmonijnie zestawioną kolorystyką oraz światłem budującym nastrój całej kompozycji.

Obraz z 1927 roku dobrze ilustruje te cechy. Artysta nie traktuje pejzażu jako wiernego zapisu topografii, lecz jako pretekst do malarskiej gry barw i światła. To interesujący przykład polskiego malarstwa emigracyjnego okresu międzywojennego, przypominający o artyście, którego dorobek pozostaje znacznie mniej rozpoznawalny niż twórczość jego krajowych rówieśników.


Mieczysław Rakowski. Landscape of Ostend, 1924

Lot 35. Mecislas de RAKOWSKY (1882–1947.) Landscape of Ostend. Painted in 1924. Oil on panel, 38 x 46 cm. Signed, located, and dated lower left: “M de Rakowsky Ostend 1924”. Estimate €400 – 600. Millon. 10/27/26. Sold €800

Jako dopełnienie, pejzaż z kapliczką z niedawnej aukcji w Millon.

Zygmunt Sidorowicz (1846 – 1881)

Zygmunt Sidorowicz. A cart on a country lane

Lot 72. Zygmunt Sidorowicz 1846 Lemberg – Wien 1881. A cart on a country lane. Öl auf Holz. 1877. Ca. 13,5 x 26,5 cm. Signiert und datiert unten links. Provenance Privatsammlung, Baden-Württemberg. Estimate €2,500 – 3,000. Karl & Faber. 11/12/26. Sold €3,000

Niewielki olej na desce sprawia wrażenie raczej swobodnego szkicu niż w pełni wykończonego obrazu. Sidorowicz, znany z bardziej drobiazgowo opracowanych pejzaży, tym razem ogranicza szczegół na rzecz uchwycenia ogólnego układu przestrzeni, światła i atmosfery. Można przypuszczać, że jest to studium przygotowawcze do większej, bardziej dopracowanej realizacji, choć bez odnalezienia takiej pracy pozostaje to hipotezą. Sidorowicz zmarł młodo, w wieku 35 lat, więc każda zachowana praca jego ręki jest cennym fragmentem krótkiej kariery.