Lot 406. MOSTOWSKI, Thadée-Antoine, Count (1766–1842). Set consisting of an engraving depicting him seated in an armchair toward the end of his life, preserved under glass in its original gilded wooden frame; a plaster medallion signed by Antoine Bovy (1795–1877) and a bronze medal signed by the same sculptor depicting the famous Polish senator. Signs of moisture, signs of age; as is. Dimensions: H.: 24 cm – W.: 18.5 cm. Frame: H.: 41 cm – W.: 31 cm. Diam.: 16.5 cm and 7 cm. Estimate €120 – 150. Coutau-Bégarie. 07/22/26

Litografia (a właściwie rysunek litograficzny) przedstawia Tadeusza Antoniego hrabiego Mostowskiego (1766-1842) – polskiego pisarza, publicystę i polityka, ministra spraw wewnętrznych Księstwa Warszawskiego, a następnie ministra prezydującego w Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji Królestwa Polskiego w latach 1815-1830. Podpis “narysowane z natury” oraz informacja, że przedstawia go w 76 roku życia, wskazują, że portret powstał ok. 1842 roku, prawdopodobnie tuż przed śmiercią Mostowskiego w Paryżu, gdzie spędził ostatnie lata na emigracji po upadku powstania listopadowego. Sam obiekt jest stosunkowo rzadki na rynku. Newiele zachowanych portretów Mostowskiego z tego okresu, zwłaszcza sygnowanych i datowanych w tak precyzyjny sposób, pojawia się w obiegu kolekcjonerskim, co czyni tę pracę wartą profesjonalnej konserwacji: widoczne zaplamienia, przebarwienia papieru i ubytki w narożnikach warto usunąć lub ustabilizować, zanim ulegną dalszemu postępowi, tym bardziej że stan zachowania bezpośrednio wpływa na wartość kolekcjonerską tak unikatowego dokumentu ikonograficznego.

Autorem rysunku jest Józef Szymon Kurowski (1809 – 1851), polski artysta malarz i litograf, który studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Jego biografia jest równie barwna, co samego Mostowskiego: w powstaniu listopadowym był podoficerem 1 pułku krakusów, później podporucznikiem w sztabie Naczelnego Wodza, a za udział w walkach otrzymał złoty krzyż Virtuti Militari. Po upadku powstania przybył w kwietniu 1832 roku do Francji i zamieszkał w Paryżu, gdzie podpisał akt założenia Legionu Mickiewicza. To właśnie tam, w środowisku Wielkiej Emigracji, mógł portretować Mostowskiego. Dla poratowania zdrowia wyjechał w listopadzie 1842 roku do Włoch i mieszkał w Rzymie do 1850 roku, po czym wrócił do Krakowa, gdzie zmarł rok później. Portretował również m.in. papieży Grzegorza XVI i Piusa IX, a według korespondencji Józefa Bema, prawdopodobnie namalował też akwarelowy portret Fryderyka Chopina, a także portretował Mickiewicza i Słowackiego, co osadza go w samym centrum polskiego życia emigracyjnego tamtej epoki.

Towarzyszący medal (oraz odlew woskowy/gipsowy w złoconej ramie) to typowy XIX-wieczny medal pamiątkowy, jaki bito dla upamiętnienia zasłużonych mężów stanu Królestwa Kongresowego – w tym wypadku najpewniej z okazji śmierci Mostowskiego lub w hołdzie jego zasługom jako reformatora administracji i mecenasa nauki i przemysłu (był m.in. zwierzchnikiem Stanisława Staszica jako dyrektora Wydziału Przemysłu i Kunsztów). Poza wersją brązową medale tego typu odlewano też w wosku lub gipsie jako wzory (tzw. “modele” lub “próby”), stąd biała, matowa wersja w ramie może być właśnie takim odlewem przygotowawczym lub kolekcjonerskim, wykonanym na bazie tego samego portretowego wizerunku co medal metalowy.