Wojciech Kossak (1856 – 1942)

Image
Wojciech Kossak. Battle of Raszyn

Lot 591.  Battle of Raszyn . Signed “W. KOSSAK” l.l., identified on a presentation plaque. Oil on canvas, 22 x 31 1/2 in. (55.9 x 80.0 cm), framed. Condition: Craquelure. Estimate $5,000-7,000

Bostoński dom aukcyjny Skinner sprzedał dzisiaj (7 luty, 2014) olej Wojciecha Kossaka noszący tytuł ‘Bitwa pod Raszynem’. Praca ta zapewnie powstała około 1913 (nie jest datowana) tj w okresie w jakim artysta pracował na inną kompozycją o tym samym tytule. Kompozycja wyglądała bardzo atrakcyjnie w porównaniu do ‘masówek’ tego malarza i wzbudziła nie tylko moje zainteresowanie. Na obrazie przedstawiony jest książe Józef Poniatowski wydający rozkazy bitewne a w głebi obrazu wre walka. Pierwsze co mnie uderzyło to w tej kompozycji to wygląd księcia Poniatowskiego, jakby ‘zdjęty’ z pracy Juliusza Kossaka, ojca Wojciecha; ten sam płaszcz, nawet jego rozwianie jest identyczne, ta sama postura jeźdźca na koniu…jedynie koń u Wojciecha jakiś rachityczny w porównaniu do araba Juliusza.

Image
Juliusz Kossak. Portret księcia Józefa na koniu

Juliusz Kossak. Portret księcia Józefa na koniu, 1879. Akwarela. 78 x 63 cm. Muzeum w Łańcucie.

Pomyślałem, że są to sprawy rodzinne: ojciec tak przedstawiał księcia to i synowi może nie wypada zmieniać wyglądu zwłaszcza, że książę Poniatowski wygląda dostojnie i przystojnie. Trzeba jednak wiedzieć, że książe Poniatowski w owym wieku miał już swoje lata (45 lat w czasie bitwy pod Raszynem), był trochę styrany zabawami w Łazienkach warszawskich… no i łysiał już porządnie. Słowem nosił peruczkę by zasłonić swoje już niedoskonałe, wysokie czolo. To taka mała dygresja/obserwacja wskazująca może na to, że Wojciech cenił Juliusza do tego stopnia, że gotów był ‘zerżnąć’ wizerunek do swojej kompozycji. Nie jest to zreszta żaden grzech bo w malarstwie wszystko jest dozwolone i żadne prawa autorskie nie są respektowane bo ich nie ma.

Przyglądając się dalej kompozycji Wojciecha wydawało mi się, że ją już gdzieś widziałem. Nie byłem zaskoczony, bo rodzina Kossaków (Juliusz, Wojciech a zwłaszcza Jerzy) znana była z tworzenia replik. Rzeczywiście, ten oryginalny olej Wojciecha nie jest aż tak oryginalny. Trzeba tylko dobrze poszukać a wzór zaraz się znajdzie. Tym wzorem jest znakomita, bardzo rozbudowana i dynamiczna monochromatyczna kompozycja w akwareli Juliusza Kossaka nosząca tytuł ‘Bitwa pod Raszynem’ namalowana w 1884 roku.

Image
Juliusz Kossak. Biwa pod Raszynem, 1884

Juliusz Kossak. Bitwa pod Raszynem, 1884. Akwarela, gwasz, ołówek. 23 x 32 cm. Muzeum Narodowe, Warszawa.

Jeśli teraz porównamy pracę Wojciecha z aukcji u Skinnera z pracą Juliusza to ta pierwsza, moim zdaniem, wypadła marnie, ubogo,  sztywnie i bez dynamizmu. Na podstawie tej pracy widać różnicę klasy artystów, ojca i syna.

Skinner sprzedał “Bitwę pod Raszynem’ Wojciecha Kossaka za $17,000+23% młotkowego, czyli ponad $20,000, tj.  na złotówki ponad 60,000 zł. Niewątpliwie praca Wojciecha jest dobrze namalowana i autorstwo pędzla nie musi budzić wątpliwości. Wątpliwość budzi jedynie wtórność tej kompozycji. Wojciech zamiast dodać coś do kompozycji ojca to ujął jej dużo i ją zubożył. Zastanawia jednak fakt, że około 20 lat po namalowniu akwareli przez Juliusza Wojciech odwrorował ją w sposób jakby mił ją przed oczami. Współczuję człowiekowi, który kupił tę pracę bo nie jest warta tych pięniedzy.

Feliks Topolski (1907 – 1989)

Image
Feliks Topolski. Lloyd George

Bardziej znany w Anglii niż w Polsce. Próby przebicia się jego prac, głównie rysunków, na rynkach aukcyjnych w Polsce są mizerne. Rzadko jego prace są wyceniane powyżej 1,000 złotych a i tak popyt jest mikry. W Anglii natomiast często pojawiają się produkty jego ręki i to w bardzo dobrych domach aukcyjnych. Tym razem Bonhams wystawił sporej wielkością pracę przedstawiającą Lloyd-Georga jadącego dorożką wśród wiwatujących tłumów. Moim pierwszym wrażeniem był Ignacy Jan Paderewski przejeżdżający przez Krakowskie Przedmieście w Warszawie ale podobno na odwrociu papieru jest nieszczęsny opis autorski. Paderewskiego może bym kupił ale Lloyd-Georg niech wisi u Anglików.


Lot 336. Feliks Topolski (Polish, 1907-1989). Lloyd George, signed and inscribed (on the backboard), pen, ink and watercolour; 39 x 32cm (15 3/8 x 12 5/8in). Estimate £500 – 700. 11 Feb 2014. Bonhams. [Sprzedano za 562 funty]

Henryk Gotlib (1890 – 1966)

Image
Henryk Gotlib. Ewa, 1962

Bonhams sypnął w lutym i marcu kilkoma polonikami. Jednym z nich jest akt Henryka Gotliba z 1962 roku zatytułowany Ewa. Kilka podobnych aktów w wykonaniu tego malarza było ostatnio na rynku brytyjskim.


Lot 89. Henryk Gotlib (Polish, 1890-1966). Eve, 1962, signed ‘GOTLIB’ (lower left), oil on canvas ; 127 x 76cm (50 x 29 15/16in). PROVENANCE: Purchased from the Boundary Gallery by the present owner. EXHIBITED: Scottish National Gallery of Modern Art, Henryk Gotlib Paintings and Drawings, 11 July – 17 August 1970, no: 35. Estimate £1,000 – 1,500. Bonhams 11 marca 2014-02-07