Jan Chełmiński (1851 – 1925)

Jan Chełmiński. Horsemen in Winter

Lot 112. Jan van Chelminski (Polish, 1851-1925). Horsemen in Winter?, oil on canvas, signed Jan V. Chelminksi (lower right); 14 x 20 in. (35.6 x 50.8 cm). Estimate $7,000 – 10,000. Freeman’s. 11/10/26

W twórczości Jana Chełmińskiego i licznych jego naśladowców pytanie o drogę urasta niemal do rangi osobnego gatunku malarskiego. Oto kolejny patrol kawalerii, który przemierzywszy pół Europy, dotarł wreszcie do rozstajów i z zakłopotaniem odkrył, że mapa najwyraźniej nie obejmuje tej części świata. Oficer, choć prezentuje się imponująco na białym koniu, nie zamierza ryzykować samodzielnej decyzji. Pozostali jeźdźcy cierpliwie czekają, jakby od wyniku konsultacji zależały losy całej kampanii. Na szczęście pojawiają się miejscowi: kobieta i dziecko, nieposiadający szlifów oficerskich ani paradnych szamerunków, lecz obdarzeni bezcenną umiejętnością rozpoznawania własnej okolicy. Można wręcz odnieść wrażenie, że w XIX-wiecznej Europie kawaleria dysponowała znakomitymi końmi, efektownymi mundurami i nader ograniczonym zmysłem orientacji. Całe szczęście, że malarze byli bardziej przewidujący niż ich bohaterowie i potrafili zawsze znaleźć właściwe miejsce na spotkanie z życzliwym informatorem.

Monachijscy malarze a także ich XX-wieczni epigoni malowali podobne sceny z wielkim zapałem. Kawaleria w nich zawsze pytała, a lud zawsze wiedział. Wygląda na to, że armie XIX oraz XX wieku wygrywały bitwy wyłącznie dlatego, że przy każdym rozstaju stała jedna zaradna kobieta z koszykiem.

Henryk Berlewi (1894 – 1967)

Henryk Berlewi. Citrons, 1949

Lot 98. HENRYK BERLEWI (POLAND / POLISH 1894 – 1967) – Citrons. Date: dated 1949. Technique: oil on canvas. Dimensions: 24,5 × 63 cm. Signature: top right. Framed: framed Provenance: Galerie Charpentier, Paris (76, rue du Faubourg Saint-Honoré), exhibition: Natures Mortes Françaises (turn of the year 1951–1952), serial/catalogue number 18 (stamp). Estimate CZK 80,000 (€3,283). Einszwei Gallery. 11/30/26

Martwa natura Citrons z 1949 roku ukazuje Henryka Berlewiego jako artystę, który nawet po odejściu od awangardowych eksperymentów nie porzucił konstrukcyjnego myślenia o obrazie. Cztery cytryny i liście, ujęte ciemnym, zdecydowanym konturem, tworzą niemal geometryczny układ na płaszczyźnie zielonego stołu. Dawny rygor Mechano-Faktury powraca tu w subtelniejszej postaci: nie jako manifest awangardy, lecz jako umiejętność podporządkowania prostego motywu klarownemu porządkowi plastycznemu.