Tytus Maleszewski (1827 – 1898)

Tytus Maleszewski. Artur Nekanda-Trepka

Lot 41. Tytus Maleszewski (1827–1898). Pair of presumed portraits of Artur Nekanda-Trepka and Lucyna Nekanda-Trepka, née Countess Łabęcka, 1864. Pastel on paper, signed and dated in the center right—70 x 54 cm. Estimate €1,500 – 2,000. FauveParis. 10/17/26. Sold €1,500

Tytus Maleszewski. Lucyna Nekanda-Trepka

A Polish painter, draftsman, and pastel artist, Tytus Maleszewski was born in Sieradz in 1827 and died in Warsaw in 1898. He studied at the Warsaw School of Fine Arts between 1844 and 1850, before continuing his training in Paris, beginning in 1856, in Léon Cogniet’s studio. There, he associated notably with the painter Wojciech Gerson and the poet Cyprian Kamil Norwid, whose portrait he painted. He then completed his training at the Academy of Saint Luke in Rome between 1858 and 1860. A sought-after portraitist, Maleszewski made several trips to Paris, where his works were well received, particularly his portraits of Empress Eugénie and the famous opera singer Adelina Patti, exhibited in 1870. He painted numerous prominent figures of his time, including the composer Stanisław Moniuszko, the painter Artur Grottger, and the poet Teofil Lenartowicz. Condition report: In oval gilded wooden frames.

Para pastelowych portretów Tytusa Maleszewskiego z 1864 roku, przedstawiająca przypuszczalnie Artura Nekandę-Trepkę i Lucynę z Łabęckich Nekanda-Trepkę, stanowi interesujący przykład polskiego portretu reprezentacyjnego połowy XIX wieku. Artysta różnicuje charakter obu wizerunków: mężczyznę ukazuje w ciemnym, eleganckim stroju, z bezpośrednim spojrzeniem podkreślającym powagę i pewność siebie, natomiast portret kobiety rozjaśnia błękitem sukni oraz delikatnością modelunku twarzy.

Szczególną uwagę zwracają również owalne, złocone ramy, których bogata ornamentyka podkreśla reprezentacyjny charakter tej pary wizerunków.

Art Deco menora z Krakowa, okres międzywojenny

Krakowska menora, okres międzywojenny

Lot 301. JUDAICA: A POLISH ART DECO SILVER MENORAH. possibly Krakow, circa 1920s, the nine-branch menorah on a crescent shaped stand, raised on a pair of disc feet upon an angled rectangular base. 35cm high, 42.9 troy ounces. Estimate £5,000 – £7,000. Elstob Auctioneers. 10/21/26

Ta wyróżniająca się, okazała wymiarami menora jest znakomitym przykładem tego, jak międzywojenne art deco przeniknęło do sztuki żydowskiej. Złotnik zrezygnował z tradycyjnych motywów roślinnych, lwów, a postawił na czystą geometrię: łuk, dwa pełne dyski jak koła, ukośny klin podstawy. Dziewięć smukłych ramion rozchodzi się promieniście z centralnej tarczy, a tuleje na świece tworzą miarowy rytm wzdłuż linii łuku. Jedynie służebna świeca, wyrasta wyżej, nieco z boku.

Wymiary i ciężar (ok. 1.3 kg) wyróżniają ją na tle innych wersji podobnego wzoru. Prawdopodobnie menorę wykonano na specjalne zamówienie dla zamożnej rodziny, gminy może synagogi, do bardziej reprezentacyjnego wnętrza.

Znaczenie tej formy wykracza poza estetykę. W międzywojennej Polsce część otwartego na nowoczesność wykształconego krakowskiego środowiska żydowskiego proponowała, by przedmioty rytualne mówiły językiem swojej epoki. Menora w stylu art deco nie zrywa z tradycją, bo zachowuje dziewięć świec, sens święta i rytuał zapalania. Zmienia tylko jej wygląd, nadając modernistyczną klarowność.

Dom aukcyjny nie dyskutuje niestety o wybitych znakach złotnika na menorze (może ich nie ma?). Wycena jest mocno przesadzona.

PS. Jeden z czytelników, zainteresowany zakupem tej manory, napisał do domu aukcyjnego i otrzymał fotografię wybitych na niej punc. Dziękuję za fotografię. Pochodzenie krakowskie jest potwierdzone: