Lot 301. JUDAICA: A POLISH ART DECO SILVER MENORAH. possibly Krakow, circa 1920s, the nine-branch menorah on a crescent shaped stand, raised on a pair of disc feet upon an angled rectangular base. 35cm high, 42.9 troy ounces. Estimate £5,000 – £7,000. Elstob Auctioneers. 10/21/26

Ta wyróżniająca się, okazała wymiarami menora jest znakomitym przykładem tego, jak międzywojenne art deco przeniknęło do sztuki żydowskiej. Złotnik zrezygnował z tradycyjnych motywów roślinnych, lwów, a postawił na czystą geometrię: łuk, dwa pełne dyski jak koła, ukośny klin podstawy. Dziewięć smukłych ramion rozchodzi się promieniście z centralnej tarczy, a tuleje na świece tworzą miarowy rytm wzdłuż linii łuku. Jedynie służebna świeca, wyrasta wyżej, nieco z boku.

Wymiary i ciężar (ok. 1.3 kg) wyróżniają ją na tle innych wersji podobnego wzoru. Prawdopodobnie menorę wykonano na specjalne zamówienie dla zamożnej rodziny, gminy może synagogi, do bardziej reprezentacyjnego wnętrza.

Znaczenie tej formy wykracza poza estetykę. W międzywojennej Polsce część otwartego na nowoczesność wykształconego krakowskiego środowiska żydowskiego proponowała, by przedmioty rytualne mówiły językiem swojej epoki. Menora w stylu art deco nie zrywa z tradycją, bo zachowuje dziewięć świec, sens święta i rytuał zapalania. Zmienia tylko jej wygląd, nadając modernistyczną klarowność.

Dom aukcyjny nie dyskutuje niestety o wybitych znakach złotnika na menorze (może ich nie ma?). Wycena jest mocno przesadzona.