Lot 414. Zygmunt Ajdukiewicz (Polish, 1861 – 1917) “Polish Exile” oil on panel, 1885, signed to upper right with date, titled in graphite to panel at verso, in a gilt frame. [Framed: 15″ H x 13.25″ W]. Condition to work is good with some minor losses to edge. Estimate $1,200-$2,200. Rolland NY. 07/25/26. Sold $1,400

Ten niewielki, kameralny portret starca w szerokim czarnym kapeluszu, z bujną, siwą brodą i laską w dłoni, sygnowany i datowany na 1885 rok, powstał w przełomowym momencie kariery Zygmunta Ajdukiewicza. To właśnie rok 1885, po zakończeniu studiów w Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu oraz w Akademii Monachijskiej, jest datą, w której artysta osiadł na stałe w Wiedniu, gdzie jego starszy kuzyn Tadeusz Ajdukiewicz otworzył mu drzwi do dworskich i arystokratycznych kręgów zamawiających portrety.

Choć sława i pieniądze przyniosły Zygmuntowi Ajdukiewiczowi przede wszystkim reprezentacyjne portrety cesarskiego dworu wiedeńskiego, to tego typu studium starca, malowane w konwencji akademickiego realizmu, z dużą wrażliwością na fakturę siwej brody, zmarszczek i sfatygowanego stroju, wywodzi się z zupełnie innego rejestru jego twórczości jakim była monachijskia szkoła malarstwa rodzajowego. W tym duchu młodzi polscy artyści chętnie portretowali typy ludowe, żebraków, pastuchów czy, jak w tym wypadku, być może polskiego zesłańca lub emigranta politycznego. 

Format i technika, olej na desce, niewielkie rozmiary, wskazują na studium warsztatowe raczej niż zamówienie reprezentacyjne. Tego typu prace młodzi absolwenci monachijskiej Akademii malowali chętnie jako “popisowe” ćwiczenia z charakteru i faktury, jednocześnie budując sobie markę na rynku kolekcjonerskim, zanim w pełni rozwinęli karierę portrecistów, jaką Ajdukiewicz kontynuował już w Wiedniu aż do śmierci w 1917 roku.