Wylicytowana cena w Christie’s obrazu E43 Wojciecha Fangora (214,200 GBP) wygląda mi również na cenę rynkową w Polsce, tj. ok 1,120,000 złotych.

Lot 149. WOJCIECH FANGOR (1922-2015). E43; signed, titled and dated ‘FANGOR E43 1965’ (on the reverse); oil on canvas; 27 7⁄8 x 27 7⁄8in. (70.9 x 70.9cm.). Painted in 1965. This work will be included in the Wojciech Fangor Catalogue Raisonné published on the http://www.fangorfoundation.org website. Estimate GBP 120,000 – GBP 180,000. Christie’s. 10/14/23, Sold GBP 170,000 (GBP 214,200 with bp)

Provenance: Grabowski Gallery, London. Private Collection. Acquired from the above by the present owner in the late 1980s.

W listopadzie ubiegłego roku obraz ten pojawił się w Sotheby’s w Kolonii z wyceną 300,000 – 500,000 euro i spadł z tej aukcji, https://polishartcorner.com/2022/11/06/wojciech-fangor-1922-2015-28/. Obecnie SU 29B Wojciecha Fangora mamy w katalogu konkurencyjnego Christie’s w Nowym Jorku lecz już z dużo niższą wyceną bo $200,000 – 300,000 (ca 33%-40% off!). Ta licytacja i jej wyniki mogą być bardzo ciekawe dla polskiego rynku. Przekonamy się, czy prace Fangora mają rzeczywiście tendencje spadkowe (jak widać na tym przykładzie) czy też zainteresują się nim polscy kolekcjonerzy wietrzący okazję lub może polskie domy aukcyjne. Wszak Polswisart sprzedał w grudniu 2022 roku M41 z 1973 roku za 4,100,000 PLN. Równocześnie, mniejsza rozmiarami Fala (M6 z 1970r) została tam sprzedana za 2 mln PLN i to niemal w tym samym czasie. Aukcja SU 29B może być rzeczywiście ważna dla rynku współczesnego polskiego malarstwa rozgrzanego do czerwoności kilka lat temu i czekające obecnie kierunek. Obraz Fangora w Christie’s jest na tyle widoczny, że wyniku aukcji nie da się ukryć. Niepowodzenie spowoduje prawdopodobnie zawirowanie na polskim rynku i to nie tylko Fangora. Natomiast dobra sprzedaż będzie na jakiś czas oddechem ulgi i dla domów i dla ‘inwestorów’.

Jak widać z podanych wycen w Sotheby’s i Christie’s, obecny właściciel za wszelką cenę stara pozbyć  się SU 29B.

Aukcja tego obrazu Fangora w Christie’s była bardzo niemrawa. Prowadząca aukcję wystartowała od $170,000 i po trzech ofetrach było już po aukcji. Widać, że ta praca straciła swój połysk i jej cena w złotych (bez premii porównuję) to jedynie ok 875,000 złotych. Proszę sobie teraz samemu wytłumaczyć co się wydarzyło w Polsce (“podobny” obraz, choć większy wymiarami, M41 Poswisart sprzedało rok temu za 4,100,000 złotych, natomiast nieco mniejszą ‘Falę’ za 2,000,000 zł). Wydaje się, że może rzeczywiście krajowa sztuka współczesna przesyciła się już cenowo w Polsce i czeka nas wyprzedaż. Jest jednak i inna możliwość, że ja kompletnie się mylę i ten obraz z Christie’s pojawi się zaraz w Polsce i kupi go jakiś wariat za 2-4 mln złotych; wszystko jest możliwe. (09/29/23)

Lot 230. WOJCIECH FANGOR (1922-2015). SU 29B, signed, titled and dated ‘FANGOR SU 29B 1973’ (on the reverse), oil on canvas, 51 x 69 in. (130 x 175 cm.). Painted in 1973. Estimate $200,000 – 300,000. Christie’s. 09/29/23. Sold $200,000

Mam nadzieję, że nalepka z Galerie Chalette jest koszerna bo wiele nalepek na podobnych pracach Fangora nie spełnia tego warunku. Poza tym, jeśli ktoś kupuje takie ‘koło’ to powinien otrzymać rachunek zakupu z tej galerii jako gwarancję autentyczności a wtedy może i ja uwierzę, choć równocześnie nie pochwalę (zakupu). Poniżej inne koło z nalepką, tyle, że na 100% fals. Jak jest u Wettmanna to nie wiem. Na aukcji dał sie zauważyć brak zainteresowania tą pracą i sprzedano poniżej ceny wywoławczej. Co za strata ‘koła’!

Lot 119. Wojciech Fangor (1922 Warschau – 2015 ebenda). ‘Circle‘, Pastellkreide auf Papier, 65 cm x 50 cm Blattmaß, signiert, 75 datiert, partiell leicht knickfaltig, montiert, verso leicht fleckig, Provenienz: Galerie Chalette, New York (verso Galerieetikett). Estimate 14,000 – 16,000 euro. Wettmann. 05/31/23. Sold 13,500

Ten fals nigdy nie zatonie. Pojawia sie w coraz to nowych miejscach…aż trafi w końcu na mądralę.

Kolejny obraz Fangora, którego pozbywa się Muzeum Guggenheima. Jak widać, łaska pańska na pstrym koniu jeździ. Strata(?) Gugenheima to zysk jednego z polskich domów aukcyjnych bo jakiś tłusty kot w kraju z radością zapłaci każdą cenę za ‘koło’ z taką proweniencją. Szkoda, że Gugenheim pozbywa się kolejnego Fangora. Jednak, naturalny to bieg by pozbywać sie gorszych prac by wzbogacić kolekcję o lepsze. Odnoszę wrażenie, że międzynarodowe blaski prac Fangora bledną systematycznie i ta gwiazda będzie już teraz tylko świeciła na lokalnym rynku. Inaczej mówiąc, powinno być taniej.

Lot 271. Wojciech Fangor 1922 – 2015, M 12, signed Fangor, titled M 12 and dated 1966 (on the reverse), oil on canvas, 24 by 24⅛ in. 61 by 61.3 cm. Executed in 1966.Prevenece: Andrew Powie Fuller and Geraldine Spreckels Fuller, Palm Beach. Acquired as a gift from the above in 1999 by the present owner. Property from the Solomon R. Guggenheim Museum, Proceeds to Benefit the Art Fund and Collection Care. Estimate $100,000 – 150,000. Sotheby’s. 03/09/23. Sold $170,000 ($215,900-bp)

Ten duży plakat Wojciecha Fangora (na polskim rynku dominują małe formaty) winien witać każdego z kolekcjonerów jego ‘kół’. Jak widać, dało się chyba dobrze zarobić mistrzowi w 1955 na Festiwalu Młodzieży i Studentów. Sylwetka studentki z naszyjnikiem flag państw uczestniczących w tej propagandzie, śmiało patrzącej w przyszłość, jest narysowana w sposób w jaki w tamtym okresie niejeden z rzeźbiarzy marzyłby wyciosać w bryle marmuru. Bielutki gołąbek usiadł na ramieniu studentki i podkreśla nie tylko jej czystość fizyczną i umysłu lecz czystość idei pod którymi zebrał się kwiat intelektualny młodzieży światowej w Polsce Bieruta. Brakuje na plakacie życia powszechnego, tj. cierpienia ludzi męczonych i zabijanych w UB-owskich więzieniach w tym samym czasie. Taki to był Fangor w 1955 roku i chyba taki pozostał do wyjazdu z Polski bo pozostawił po sobie wiele podobnych prac o agresywnej fałszywej ideologii. Na pewno wiele osób czuje nostalgię do znanego plakatu Fangora przedstawiającego Lenina (poniżej) lecz nie widzę tego obecnie na rynku obiecując, że napiszę jak tylko taka gratka się pokaże. Lenin powstał już w okresie Gomułkowskiej odwilży.

Lot 3206. Festival Mondial de la Jeunesse et des Etudiants Varsovie Varsovie 1955 Imp. Affiche entoilée/ Vintage Poster on Linnen 99 x 68 B.E. B + . Estimation: 1 500 € – 3 000 €. Millon. 11/30/22

Nie ukrywałem i nie ukrywam, że nie jestem miłosnikiem ‘kół’ Wojciecha Fangora. Cenię natomiast jego prace płynące prosto z głębi serca, tj. portrety Lenina, plakaty pierwoszomajowe, plakaty propagandowe powstałe już po upadku brutalnego stalinizmu, tj. okresie siermiężnego socjalizmu gomułkowskiego. Obecnie widzimy na rynku niespotykany wysyp jego prac. Sprzedają muzea, sprzedają osoby fizyczne. Mamy wybór i można porównać by wybrać subiektywnie najlepsze z nich. Chyba nikt nie zaprzeczy, że nie każda z nich jest jednakowo fantastyczna i nie przed każdą trzeba się pocić z wrażenia czy też klękać jak przed portretem najświętszej panienki. Porównuję te prace obecnie na rynku i tą z Grisebach (B 26), która jest obiektywnie dla mnie słaba w stosunku do tej sprzedawanej przez Muzem Guggenheima. To, że obraz jest prawdziwy i znajduje się w katalogu Fundacji Fangora to jeszcze wcale nie znaczy, że jest dobry. Może warto dyskutowac, który z nich jest knotem, który jest słaby, który jest dobry a który bardzo dobry. Póki co deklaruję światu, że B 26 to bardzo słabe ‘koło’ i gdyby nie Fundacji stempel to pomyślałbym szczerze, że to jest fals.

100 lat temu nauczyciele akademiccy dyskutowali ze studentami, poprawiali ich prace, przerysowywali, wskazywali na błędy perspektywy, dyskutowali o atonomii np. rąk, mięśni, etc. Obecnie, każda praca współczesna jest bardzo dobra i każda kreska na płótnie to objawienie dla świata. Jakież to płaskie i … w sumie wulgarne podejście.

Lot 34. Wojciech Fangor (Warsaw 1922 – 2015 Błędów). ”B 26”. 1965. Oil on canvas. 130 × 130,5 cm (51 ⅛ × 51 ⅜ in.). Signed, titled and dated with brush in black on the reverse: FANGOR B 26 1965. On the stretcher a label of the exhibition Berlin 1965 (see below). The painting is registered in the online catalogue raisonné of the Fangor Foundation, Warsaw, as number P.453. [3435] Framed. Provenance: Collection Kampmann-Ludwig, Berlin (acquired in 1965 at Galerie Springer, Berlin, thence by descent to the present owner). Estimate 200,000 – 300,000 euro. Grisebach. 12/01/22. Not sold

Czy te wszystkie oleje Wojciecha Fangora, które tak dramatycznie wypływają na rynek w listopadzie, orphans błagające o adopcję, znajdą klientów w Polsce? Czy są nadal jakieś domy deweloperów z pustą ścianą czekające na podobny obraz by podkreślić nowobogacki (nouveau riche, lub noworysz) status właściciela? Praca zdecydowanie nie jest na kieszeń polskiego emeryta.

PS. Bardzo intygujący tytuł sugerujący istnienie pracy SU 29A.

Lot 19. Wojciech Fangor Polish 1922 – 2015. SU 29B, signed, inscribed and dated FANGOR / SU 29B 1973 / 51 x 69″ on the reverse, oil on canvas, unframed, 130 by 175cm., 51 by 69in. Estimate 300,000 – 500,000 euro. Sotheby’s. 11/22/22. Not sold

Lot 667. Wojciech Fangor 1922 – 2015. New Jersey 5, signed FANGOR, titled NJ5 and dated 1965 (on the reverse), oil on canvas, 55⅞ by 55⅞ in. 141.9 by 141.9 cm. Executed in 1965. Property from the Solomon R. Guggenheim Museum, Proceeds to Benefit the Art Fund and Collection Care

Provenance: Mary M. Peer, Short Hills (acquired directly from the artist in 1965). Acquired from the above as a gift in 1965 by the present owner. Property from the Solomon R. Guggenheim Museum, Proceeds to Benefit the Art Fund and Collection Care

Exhibited: “Reviews and Previews” Art News 66,April 1967, p. 11 (text). Margit Rowell and Linda Konheim, Selections from the Guggenheim Museum Collection, 1900-1970, New York, 1970, p.113, illustrated. Vivian Endicott Barnett, The Guggenheim Museum Collection 1900-1980: Handbook, New York, 1980, pp.500-501, illustrated. Madison, Fairleigh Dickinson University, University Art Gallery & New York, Riverside Museum, International Artists’ Seminar 1965: Optical Art, 1965. New York, Galerie Chalette, Fangor, 1967, p.14, illustrated in color. New York, Solomon R. Guggenheim Museum, Seven Decades, A Selection, 1967. Cincinnati Art Museum, A Loan Exhibition of Modern Paintings Covering the Period 1949-65, from The Solomon R. Guggenheim Museum, 1969-1970 . New York, The Solomon R. Guggenheim Museum; Fort Worth Center Museum; University of California, Berkeley, University Art Museum, FANGOR, 1970-1971, no. 1, p. 14, illustrated in color

Estimate $300,000 – 400,000. Sotheby’s. 11/17/22. Sold $630,000

Widzę, że nawet nowojorskie Muzeum Guggehaima robi po-pandemicznie bokami i zmuszone jest do wyprzedaży ‘gorszych’ prac ze swojej kolekcji z braku odwiedzających. Taki los spotkał dwa ‘koła’ Wojciecha Fangora, które znalazły się na aukcji w Sotheby’s 17 listopada. Z jednej strony to przykro, że polska sztuka współczesna starciła tam blask w osobie Fangora (może coś jeszcze maja w magazynach?) a drugiej strony będą cieszyli się ci (prawdopodobnie z Polski), którzy kupią te dwie prace z taaaaaką proweniencją. Przypuszczam, że New Jersey 5 pobije wszelkie rekordy. Dla biegniejszych pozostanie olej N 20. Inna sprawa, że daroczyńcy, którzy przekazali muezem te dwa obrazy odpisali sobie od podatku drobną kwotę w porównaniu do tej obecnej. Również Van Ham ma na swojej aukcji pracę Fangora, choć nie jest to koło a inny op-art. Wygląda mi na to, że Tarasewicz wpatrzył się w podobne prace Fangora, choć paćka raczej w poziomie.

Lot 668. Wojciech Fangor 1922 – 2015. M4, signed FANGOR, titled and dated 1966 (on the reverse), oil on canvas, 22⅛ by 22⅛ in. 56.2 by 56.2 cm. Executed in 1966. Property from the Solomon R. Guggenheim Museum, Proceeds to Benefit the Art Fund and Collection Care. Provenance: Andrew Powie Fuller and Geraldine Spreckels Fuller, Palm Beach. Acquired as a gift from the above in 1999 by the present owner. Estimate $100,000 – 150,000. Sotheby’s. 11/17/22

Lot 111. Fangor Wojciech  Warsaw 1922 – 2015. “N 20“. 1963.Oil on canvas. 100 x 100cm. Signed, titled and dated verso upper left: FANGOR #20 1963. The work is listed on the artist’s official website (www.catalogue.fangorfoundation.org). Provenance:- Galerie Springer, Berlin; – Private collection Northern Germany; – Private collection Berlin. Exhibitions:- Galerie Springer, Berlin 1965; – Dom Galerie Köln, 1966. Literature:- Exhibition cat. Fangor, Springer Gallery, Berlin 1965, ill. (enclosed). Estimate 100,000 – 150,000€. Van Ham. 11/30/22

Proponuję by osoba, która już zadeklarowała $1,300 za ten obraz, a daleko jeszcze do końca aukcji, zawiozła to ‘Koło M 54’ do Desy-Unicum (patrz niedawny wpis: Pesce vs. Peske) lub do Sopockiego Domu Aykcyjnego (SDA, wpis o Halickiej). Mają tam bowiem a) najlepszych znawców i historyków sztuki oraz b) ich wyceny polskiego malarstwa są najwyższe na świecie(!!!). Obraz ma właściciw wymiary by go wycenić 4,000,000 – 7,000,000 zotych i nie ma znaczenia w którym z tych domów.

Lot 97. Wojciech Fangor, 1922 to 2015, oil on canvas optical art style painting M 54, 1967. Titled, signed, and dated on the back. Wojciech Fangor was a Polish painter, graphic artist, sculptor, and co-creator of the Polish School of Posters. In 1970, he became the first Pole to have an individual exhibition at the Solomon R. Guggenheim Museum in New York City. Mid Century Polish Op Art Collectors. Dimensions: Size 36 1/2 x 36 1/2 in. All measurements are approximate. Estimate $100 – 200. Antique Arena. 08/13/22. Sold $10,000