Tadeusz Popiel (1863 – 1913). Blast from the Past

Tadeusz Popiel. Sjesta

Opublikowana w 1893 roku reprodukcja obrazu „Sjesta” Tadeusza Popiela, malarza dziś nieco zapomnianego, choć za życia cieszącego się dużym uznaniem i powodzeniem. ukazuje artystę z mniej znanej strony, nie jako autora kompozycji historycznych i religijnych, lecz uważnego obserwatora codziennego życia polskiej wsi.

Kompozycja jest oszczędna i pozbawiona anegdotyczności. Na pierwszym planie dwie młode kobiety odpoczywają na trawiastym zboczu. Jedna z nich leży swobodnie, z przymkniętymi oczami, druga siedzi wyprostowana i spogląda w dal. W tle widoczna jest jeszcze jedna postać, oddzielona od kobiet znaczną przestrzenią. Prosty drewniany płot wyznacza granicę pola, natomiast rozległe niebo zajmuje większą część kompozycji, podkreślając ciszę i bezruch. Popiel świadomie rezygnuje z ukazania samej pracy; interesuje go moment zawieszenia pomiędzy kolejnymi etapami wysiłku, kiedy człowiek odzyskuje siły, pozostając nadal częścią krajobrazu.

Największą wartością obrazu jest jego nastrój. Artysta nie idealizuje życia wiejskiego, ale też nie przedstawia go w tonie społecznego dramatu. Odpoczynek robotników polnych jest tu naturalnym elementem rytmu dnia. Cisza, miękkie światło i szeroka przestrzeń budują atmosferę kontemplacji, dzięki której zwyczajna scena nabiera niemal symbolicznego znaczenia.

Sjesta wpisuje się w szerszy nurt twórczości Popiela poświęconej mieszkańcom wsi i pracy na roli. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku artysta wielokrotnie podejmował motywy żniw, powrotów z pola czy odpoczynku po pracy, ukazując wieś jako świat podporządkowany cyklowi natury. To właśnie w tej tematyce odniósł jeden ze swoich największych sukcesów wystawienniczych: za obraz “Po burzy” otrzymał złoty medal na Światowej Wystawie w San Francisco w 1893 roku, a więc dokładnie w tym samym roku, w którym “Sjesta” ukazała się na łamach “Świata“. Widać tu wyraźną spójność tematyczną: podobnie jak “Po burzy” uchwytywało moment ciszy i wytchnienia po żywiole natury, tak “Sjesta” przedstawia analogiczny moment przerwy, tym razem nie od burzy, lecz od znoju letniej pracy w polu. Widoczny jest tu również wpływ realizmu monachijskiego, z którym Popiel zetknął się podczas studiów, tj. staranny rysunek postaci, harmonijna kompozycja i dbałość o prawdopodobieństwo przedstawienia poczone z umiarkowanym liryzmem. Artysta unika efektownych kontrastów i dramatycznych gestów, budując przekonujący obraz codzienności. Taki sposób ujmowania tematu odróżnia go od twórców, którzy wieś przedstawiali przede wszystkim jako nośnik idei patriotycznych lub społecznych. Sjesta to kolejny obraz, który być może zostanie kiedyś odkryty na rynku.

Tadeusz Popiel. Po burzy, olej, płótno, 2.69 m x 3.94 m (106″ x 155″). W 2009 roku Denver Muzeum of Art sprzedało na aukcji w USA ten obraz za $70,000. Muzeum Narodowe w Krakowie posiada kopię o wymiarach 25 x 31 cm.

Leave a comment