Katarzyna Kobro ? (1898 – 1951)

Katarzyna Kobro. Nu debout

Zbliża się dzień aukcji tej rzeźby. Coraz więcej czytelników wyraża swoje opinie, że jest to falsyfikat. Myślę, że Louiza Auktion & Associés powinna wyjaśnić skąd wziął się ten nie znany w w dorobku twórczości Katarzyny Kobro model, wyglądający na kompilację jej pracy z rzeźbą murzyńską. Podobno Loiuza milczy.

Generalnie, od czasów śmierci Niki Strzemińskiej (jedynej córki artystki) bardzo dziwne historie wiążą się z pojawianiem się coraz większej ilości odlewów rzeźb Katarzyny Kobro. Ich cudowne rozmażanie się spowoduje wkróce zalanie i nasycenie nimi rynku. Trzy różne modele rzeżb Katarzyny Kobro zostały niedawno odlane w wytwórni Clementi (3 x 10 sztuk) i na rynku zachodnim sprzedano niedawno 2-3 szuki z tej serii. Reszta zapewnie wkrótce dotrze do Polski. Katarzyna Kobro tworząc te rzeźby pod koniec lat 40-tych żyła w biedzie i pracowała o głodzie. Ci co obecnie weszli w posiadajnie jej oryginalnych gipsowowych modeli i replikują rzeźby żyją pewnie teraz bogato z jej biedy.

Może ktoś mi pomoże z tą rzeźbą opisaną jako odlew pośmiertny Katarzyny Kobro. Nie potrafie odszukać w literaturze, w muzeach, na wystawach tej konkretnej rzeźby i umieścić jej w twórczości artystki. Być może fotografia tej pracy znajduje się gdzieś w książce, do jakiej nie mam w tej chwili dostępu. Generalnie, na zagranicznych rynkach sztuki widzę olbrzymią ilość falsyfikatów prac malarskich i czasami te najciekawsze falsyfikaty staram się wyjaśniać. To wcale nie oznacza, że podejrzewam tę rzeźbę o pochodzenie z nieprawego łoża. Ta konkretnia rzeźba, ten sam odlew (nr 3/6) był licytowany w tym samym domu aukcyjnym (Louiza Auktion & Associés) 15-go grudnia 2018 roku (estymacja 20,000 – 30,000 euro) i została podobno sprzedana za 30,000 euro. Obecnie licytacja ma zacząć się od tej właśnie ceny.

Correction: wyjściowa cena tej rzeźby to jedynie 15,000 euro.

Za życia Katarzyny Kobro i za jej przyzwoleniem i zapewnie wiedzą powstało zaledwie garść odlewów jej rzeźb. Zostały odlane we Francji w odlewni Valsuani?, chyba około 1948 roku; nie potrafię dowiedzieć się w jakiej ilości. Artystka zmarła w 1951 roku, jej mąż rok później. Pozostała jedynie osierocona córka, Nika, która została lekarzem (zmarła w 2001 roku). Domyślam się, że córka póki żyła decydowała, lub musiała wyrazić zgodę, na ewentalne pośmiertne odlanie rzeźb matki, jeśli była właścicielką form. Pod koniec lat 90-tych XX wieku pojawiły sie na rynku w Polsce odlewy jednej z jej rzeżb (Akt stojący), wykonane podobno aż w 12 egzemplarzach w paryskiej wytwórni Clementi.

Stosunkowo niedawno, bo na przestrzeni ostatnich 3-5 lat zaczęły pojawiać się odlewy innych rzeźb Katarzyny Kobro, wykonane również przez wytwórnię Clementi lub/i Valsuani. Ile sztuk tych rzeźb wykonano? Mówi się o 8 egzemplarzach każdej z nich, choć mam informacje, że wykonanych zostało po 10 sztuk (3 rzeźby po 10 sztuk). Mam problem by zrozumieć kto wydał zgodę na tę produkcję bo córka Katarzyny Kobro (niezamężna i bezdzietna) już nie żyła a była jej jedynym dzieckiem. Zatem, kto jest obecnie spadkobiercą spuścizny po artystce i kto decyduje o zalewie rynku jej pracami? Również ciekawe jest kto pobiera tzw. resale rights (Droit de Suite), jakie pobierane są w Europie wypadku sprzedaży prac artystów, którzy zmarli mniej niż 70-lat temu. Teoretycznie ta dodatkowa opłata (podatek od sprzedaży) winna otrzymać rodzina artysty. Jaka jest gwarancja, że za rok czy dwa znowu ktoś nie zadecyduje (i kto?), by wyprodukować następne odlewy rzeźb (np kolejne 30 – 50 sztuk) Katarzyny Kobro? Nie wiem czy są jakieś przepisy i czy te obecne odlewy zostały wykonane z oryginalnych form czy też wykonano nowe formy z odlanych pod koniec lat 40-tych rzeźb. W zasadzie nie interesuje mnie technika jaka doprowadzila do powstania WSPÓŁCZESNEGO odlewu lecz a) kto posiada prawa by odlewać rzeźby Katarzyny Kobro? b) ile odlewów poszczególnych rzeźb powstało po śmierci artystki? c) jakie są plany na przyszłość? d) czy rzeźba z obecnej aukcji w Louisa powstała na pewno z pracy wykonanej przez Katarzynę Kobro?

Generalnie, odlewanie rzeźb na sprzedaż bez wiedzy i zgody artysty, tj. po jego śmierci, uważam za złodziejstwo.

Lot 95. Katarzyna KOBRO (Moscou, 1898 – Lodz, 1951). Nu debout. Bronze à patine noire , fonte à la cire perdue d’édition posthume , signé “Kobro” sur la base. Numéroté 3/6. Porte le cachet du fondeur J.Lamy, Paris .Sur un socle en marbre blanc. Hauteur : 57 cm. Hauteur avec le socle : 64,6 cm Provenance : Galerie Urban, Paris Collection particulière, Paris. Estimate 30,000 – 35,000 euro. Louiza Auktion & Associés. 10/26/19

Wylicytowano 30,000 euro, lecz rzeźby nie sprzedano. Cena rezerwowa była chyba powyżej 37,000 euro, tj. ceny jaką zapłacono w 2018 roku (30,000 euro + 7,000 euro premium)

Bolesław Biegas (1877 – 1954)

Bolesław Biegas. WOMAN IN PROFILE

Kilka dni temu, duży, ‘sferyczny’ obraz Biegasa sprzedano w Bonhams za ponad 100,000 funtów. Ten z Sotheby’s również powinien budzić szacunek, choć nie wymiarami ani wyceną lecz kolorystyką.

Lot 22. BOLESŁAW BIEGAS Polish, 1877 – 1954. WOMAN IN PROFILE, signed B. Biegas lower right, oil on canvas, 45.5 by 36cm., 18 by 14¼in., framed: 22.5 by 18.5cm., 8¾ by 7in. Provenance: Whitford & Hughes Gallery, London. Purchased from the above by the present owner. Estimate 20,000 – 25,000 GBP. Sotheby’s. 11/04/19

Eugeniusz Zak (1884 – 1926)

Eugeniusz Zak.

Kilka niezłych poloników z aukcji w Sotheby’s. Jako pierwszy z tego katalogu, portret zamyślonego żeglarza w plenerze morskim autorstwa Eugeniusza Zaka. The price is rich.

Lot 10. EUGÈNE ZAK Polish, 1884 – 1926. SAILOR, signed Eug. Zak. lower left, tempera and crayon on board, 30 by 24cm., 12 by 9½in., framed: 52.5 by 42.5cm., 20½ by 16½in. Provenance: José Jorge Ortega Asturias, Paris (purchased in 1909 from the Society of Friends of Fine Arts in Krakow). Irene Ortega Asturias (by descent from the above, her husband). Private collection, Guatemala (purchased from the above in 2002). Purchased from the above by the present owner. Exhibited: Krakow, Society of Friends of Fine Arts, 1909, no. 678 (label on the reverse). Estimate 15,000 20,000 GBP. Sotheby’s. 11/04/19

Władysław Żurawski (1888 – 1963)

Władysław Żurawski. Głowa Hucuła, 1932

Głowa Hucuła w drzeworycie z 1932 roku autorstwa Władysława Żurawskiego. Artysta studiował w krakowskiej ASP i jego nauczycielami byli kolejno: Wojciech Weiss, Jacek Malczewski, Józef Pankiewicz, Julian Fałat i Teodor Axentowicz. Mając takie CV i nauczycieli z najwyższej półki artysta wybrał inną drogę: uczył rysunku w różnych gimnazjach niemal przez całe życie. Jego drzeworyty znajdują się zdecydowanie w cieniu prac Władysława Skoczylasa, zupełnie niesłusznie bo rylec też miał bardzo ostry. Ale na taką modę nic nie można na razie poradzić.

Lot 7556. Wladyslaw Zurawski (1888-1962), Polish graphic artist, head, woodcut on paper, u. re. hand sign. u. dated 1932, above monogrammed in the floor, and unclear on the left, 12 x 10 cm, behind glass u. Pp. Ger. 22 x 19 cm. Reserve 80 euro. Historia Auktionshaus. 11/09/19