Stanisław Ksawery Szykier-Siekierz (1860 – 1895)

Stanisław Ksawery Szykier-Siekierz. Horses pulling sleigh in the Snow

Lot 556. Ksawery Szykier “Horses pulling sleigh in the Snow” oil on panel signed lower right Szykier Siekiarz. Provenance: Charles Albert Coffin, Founder of General Electric who lived at Portledge Estate in New York to his granddaughter Barbara Childs Lawrence, present owner. Starting $1,200. Estimate $2,500 – 4,500. Nadeau’s Auction Gallery. 01/01/21. Sold $7,500

Myślę, że o Stanisławie Ksawerym Szykierzu-Siekierzu kolekcjonerzy prac Chmielińskiego i Gędłka niewiele wiedzą bo i skąd mieliby wiedzieć skoro zbierają badziewie. Prac malarskich tego artysty, monachijczyka z krwi i kości, nie ma praktycznie rynku i nie było za jego życia (bardzo krótkiego). Wszystko rozdchodziło się poprzez niemieckich kunsthandlerów, sporo do Ameryki i tam można je częściej spotkać (raz na 10 lat) niż w Europie. W dodatku, jego prace były małe wymiarami i nie pasują ‘nad kanapę’ (tzw. sofa size), malarstwo jednak jest przednie, co widać na załączonej fotografii. W opisie podana jest proweniencja: właścicielem był założyciel General Electric (!!!), później jego wnuczka a to jest ma swoją wagę. Warto zwrócić uwagę na naprawdę bogatą ramę, dobrze dobraną do tej pracy. Firma aukcyjna zapomniała podać wymiary pracy, ale to drobiazg na jaki nikt nie będzie zwracał uwagi w czasie licytacji.

Stanisław Ksawery Szykier-Siekierz. Horses pulling sleigh in the Snow

Z jakiej grupy etnicznej pochodził malarz o którym niewiele wiadomo? W żydowskiej gwarze jidisz słowo szykier tłumaczy się podobno na nasze jako ‘pijak’. Nie mam co prawda żadnych znajomych posługujących się tą gwarą, lecz dawno temu, w rozmowie o polskim malarstwie z jednym z przedstawicieli naszych ‘starych braci w wierze’, zostało mi to przekazane z uśmiechem w kontekście Szykiera bo chyba nie moim(?). Myślę jednak, że Ksawery Szykier pochodził ze starej szlacheckiej polskiej rodziny. Występuje bowiem w herbarzach nazwisko Szykier z herbem ‘Siekierz’ i tak trzeba go umiejscowić. Może pan K.K. (zaglądający czasami na te łamy) mógł to potwierdzić? Nie wiem doprawdę dlaczego uważa się, że Szykier to nazwisko a Siekierz to jedynie pseudonim. Artysta sygnował swoje prace Szykier-Siekierz.

Po śmierci artysty, jego matka zorganizowała 1895 roku, lub rok później, wystawę prac syna (w Łodzi?) i może są jakiejś jej ślady (katalogi) z nią związane ale nie potrafiłem do nich dotrzeć. Generalnie, brakuje informacji biograficznych o tym malarzu.

W sumie, tę pracę z aukcji, biorąc pod uwagę rzadkość nazwiska, rzetelność malowania i proweniencję, określam pieszczotliwie ( ze względu na wymiary) jako cymesik.

Jako odprysk związany z tą aukcją pojawił się wątek pochodzenia szlacheckiego malarza i jego herbu, czyli Szykier herbu Siekierz. Z moich poszukiwań wynika, że herb Siekierz istniał (istnieje) i opis jaki znajduje się w Herbarzu polskim Kaspra Niesieckiego, wydanym w 1841 podaję poniżej:

Dodam, że w informacjach zawartych w Wikipedii (zaznaczam jednak mocno, że nie jest to dla mnie wiarygodne źródło naukowe), znajdziemy w haśle omawiającym herb ‘Siekierz’ nazwisko Szykier: https://pl.wikipedia.org/wiki/Siekierz. Bardzo mozliwe, że Szykierzowie (szlachta litewska) miała ten herb. Te moje uwagi są jednak uwagami laika i dlatego uważam, że potrzebna jest porządna kwerenda by tę sprawę wyjaśnić w sposób rzetelny. (01/02/21)