JULIAN FALAT (1853-1929). Portrait de Stanislas Radziwill à la toque, signé, titré et daté ‘1910’ (en bas à droite), pastel sur papier brun, 71 x 37,5 cm (28 x 14 ¾ in.). Estimate €300 – 500. Christie’s. 09/30/26. Sold €4,500

Polish painter and illustrator, Julian Falat is a leading representative of landscape and genre painting during the Young Poland period (1890-1918). He studied at the School of Fine Arts in Kraków (1869-1871) and at the Munich Academy of Fine Arts (1877-1880). A significant moment in his life is the meeting with Wilhelm Pruski (later German emperor Wilhelm II) during a hunt in Nieśwież at the estate of Prince Anton von Radziwill (1833-1904), father of Stanislas Wilhelm Radziwill (1880 – 1920) and great grandfather of Jeanne-Marie de Broglie. On this occasion, Falat was invited to Berlin where he executed many commissions for the future emperor and became a member of the Berlin Academy of Fine Arts (1893). Towards the end of his life, he retired to his estate in Bystra, Poland where he continued painting, in particular, in 1915, he painted polish soldiers and legionaries. Falat here depicts Stanislas Wilhelm Radziwill, who, as an inscription on the recto in Polish of the work recites, was ‘adjutant to the Head of State [Jozef Pilsudski (1867-1935)], fallen during the retreat of Kyiv’s troops in 1920’. This inscription was probably added ten years after the artwork was originally made, being signed by the artist and dated ‘1910’.

Stanisław Wilhelm Radziwiłł był synem dość oddalonego od polskości Antoniego Wilhelma, niemieckiego generała i adiutanta cesarzy niemieckich. Po śmieci ojca odziedziczył ogromne dobra na Polesiu. Karierę wojskową rozpoczął jako ochotnik w szeregach wojska carskiego, podczas wojny z Japonią, walczył też jako oficer rosyjski podczas I wojny światowej. W Wojsku Polskim służył od 1919 r., m.in. jako adiutant Piłsudskiego. Poprosił o przydział frontowy i został szefem sztabu 17. Pułku Ułanów. Poległ w kwietniu 1920 r. podczas ofensywy na Kijów, pod Malinem, dowodząc obroną stacji kolejowej.

Lot 869. Julian Fałat Tulyholove 1853–1929 Bystra. A winter encounter, signed, located and dated lower right: jFałat / Polesie 1917, oil on panel, unframed: 50 x 132 cm.; 19¾ x 52 in., framed: 72.7 x 156 cm.; 28⅝ x 61⅜ in.Provenace: Probably with Salon Sztuki Achilleon, Bielska, or purchased directly from the artist; Probably where acquired by Kazimierz Korab Karpinski (d. 1938), Bielsko-Biała; Thence by descent to his nephew, Stanislaw Korab Karpinski (1903–1981), Vienna and London; Thence by descent to the present owner. Estimate GBP 12,000 – 18,000. Sotheby’s. 07/03/25. Sold GBP 13,970 (bp)

Odnoszę wrażenie, że nawet największe domy aukcyjne, jak tutaj Sotheby’s, cierpią chronicznie na brak ‘towaru’ na sprzedaż. Dwa obrazy sygnowane nazwiskiem Juliana Fałata znalazły się katalogu tego domu aukcyjnego. Olej powyższy zdumiewa swoją nieporadnością, surrealistyczną humoreską dobrą może 50 lat wcześniej (chłopska wersja ‘wypadku w drodze’). Rozumiem, że znawcy tego malarza będą mówili o spadku formy artysty, czyli o tzw. sfałaceniu’ jego prac. Może tak jest może nie jest, lecz kto chce wyrzucić w błoto 12,000 – 16,000 funtów niech ma świadomość o mozliwości podarowania tych pieniędzy na cele charytatywne. Dodatkowo, opisowi katalogowemu towarzyszy kilometrowa notatka wspomagająca. Jak napisał dziennikarz i komentator polityczny Stanisław Michalkiewicz “czysty typ nordyscki i bez mydła jest czysty”. Zatem wystarczą oczy i zdrowy rozsądek. Drugi z obrazów też podłej jakości. Co tu powiedziec o paryskim Wyspiańskim? Opinie przeciwne mile widziane.

Lot 870. Julian Fałat Tulyholove 1853–1929 Bystra. The frontrunner, signed and located lower left: jFałat / Polesie , watercolour and pastel on cardboard, unframed: 34.6 x 81.5 cm.; 13⅝ x 32⅛ in., framed: 55 x 103 cm.; 21⅝ x 40½ in. Provenance: Probably with Salon Sztuki Achilleon, Bielska, or purchased directly from the artist; Probably where acquired by Kazimierz Korab Karpinski (d. 1938), Bielsko-Biała; Thence by descent to his nephew, Stanislaw Korab Karpinski (1903–1981), Vienna and London; Thence by descent to the present owner. Estimate GBP 6,000 – 8,000. Sotheby’s. 07/03/25. Sold GBP 5,334 (bp)

Sporą przyjemność daje w sumie oglądanie tych „sfałatowanych” przebarwień i refleksów słonecznych na śniegu, które z tym samym life motivem Fałat malował przecież seriami przez całe życie. Który był pierwszy w 1917 r. ? lub jest autorską kopią nie mi przesądzać. Niech wypowie się Kraków lub Bielsko- Biała? W zbiorach Muzeum Historyczne w Bielsku–Białej w tzw. „Fałatówce” ul. Juliana Fałata 34, 43–360 Bystra prezentowany był bowiem niemal „od zawsze” BARDZO PODOBNY obrazek: Juliana Fałat zatytułowany „Nieśwież”, https://pedeka.pl/wp-content/uploads/2023/04/20230312_111620.jpg, https://www.dladziedzictwa.org/wp-content/uploads/2021/07/08.2012-028-scaled.jpg, https://www.dladziedzictwa.org/wp-content/uploads/2021/07/2012.08-007-scaled.jpg. Pozdr. JM

Można mieć spore zastrzeżenia do tej akwareli. Nawet ekspertyza nie pomogła bo rynek bardzo nisko ją wycenił. Praca a la Fałat lecz wygląda moim zdaniem raczej daleko od mistrza.

Lot 509. Julian Falat Polish, 1853-1929. Spring Landscape, Bystra. Signed and inscribed F. Falat Bystra (ll). Watercolor on paperboard, 17 x 24 inches (43.2 x 61 cm). There is a type-written note affixed to the backing from Dr. Stanislaw Dabrowski, Krakow, Poland, offering a description of the work and attesting to its authenticity, dated August 1967. Toned; wear along the edges with a few tiny tears; pinholes in corners. Estimate 4,000 – 6,000. Doyle. 05/08/24. Sold $4,250

Moim zdaniem zwycięzcą dnia dzisiejszego, bardzo bogatego w poloniki, jest ten majstersztyk Juliana Fałata.

Lot 24. Julian Falat (Polish, 1853-1929) “Hunter“. Watercolor/gouache, signed (lower right). Sight: 20 1/4 x 12 1/4 in. The estate of James Prise, East Aurora, New York. Estimate $1,500 – 2,500. Cottone Auctions. 03/20/24. Sold $14,000

Rysunek bardzo przystojnego, dwudziestoczteroletniego Juliana Fałata oraz jeden z jego pejzaży zimowych wykonany ok 40 lat później.

Znakomity portret starca z dobrze oddanym rysem psychologicznym, w akwareli.

Obraz Juliana Fałąta prezentowany w katalogu TSP w Krakowie w 1914 roku a poniżej już kolorowa jego wersja z katalogu Agry-Art z 1997 roku o tytule ‘Polowanie z nagonką’. Obraz ten był na aukcji warszawskiej z ceną wywoławczą 28,000 złotych i spadł. Takie to były czasy. Warto powtórzyc aukcję choć obraz może nie jest artystycznie najlepszy. W tym przypadku liczy się jednak nazwisko i autentyczność.

Zadumany łoś patrzy na trzy szczekające psy, bo wilki wyglądają chyba inaczej. Słaby obrazek, spory wymiarami ale wszystko co namalował Fałat cieszy sie bezwarunkowym wzięciem. $16,000 to dużo za kiepski obrazek.

Lot 23. Julian Falat (Polish, 1853-1929). The Stand-Off/Winter Landscape with Moose and Wolves, signed and inscribed ‘J. Falat/Bystra’ (lower left), watercolor and gouache on paperboard, 34.0 x 71.5 cm (13 3/8 x 28 1/8 in); framed 43.5 x 81.5 x 6.0 cm (17 1/8 x 32 1/8 x 2 1/2 in). Estimate $30,000 – 50,000. Bonhams-Skinner/ 11/02/23. Sold $16,000

Szwajcarski Schuler wystawił na aukcje wczesną akwarelę Julina Fałata przedstawiającą portret dziewczynki. Dom aukcyjny przestraszył niektórych potencjalnych kupujących swoim stwierdzeniem o przypisaniu tej pracy (zugeschreiben) naszemu artyście. Niemniej, sprzedano ją dzisiaj, gdy jeszcze spałem, za 13,000 euro co jest dość niską ceną za akwarelę Fałata.

Lot 3076. Falat, Julian (Tuliglowy 1853–1929 Bystra), zugeschrieben. Portrait eines kleinen Mädchens in blauem Kleid. Aquarell, 1879. Unten rechts von späterer Hand bezeichnet und datiert. 35,5×30 cm. Gerahmt. – Alt aufgezogen. Minimal gebräunt. Estimate 2,000 – 4,000 euro. Schuler. 12/17/21. Sold 13,000 euro

Spora niespodzianką było pojawienie się dużego pejzażu zimowego Juliusza Fałata w praskim domu aukcyjnym Hejtmanek. Obraz, wg. dostarczonych mi informacji przez czytelnika, pochodził z czeskiej rodziny i został zakupiony od poprzednich właścicieli jeszcze w okresie międzywojennym. Obraz został odrestaurowany a sporo było masowych zniszczeń po prawej jego stronie. Te ubytki są niezauważalne obecnie na fotografiach (czytelnik nadesłał mi fot przez restauracją). Pytanie powstało: czy jest to oryginał czy też falsyfikat? Obraz wyglądał dobrze nawet ze zniszczeniami i jak widać, przelicytowano wycenę aż 40-tokrotnie. Obrazu nie powstydziłoby się żadne z polskich muzeów.

Lot 55. Julian Fałat (1853 – 1929). ZIMNÍ KRAJINA, 1906. Olej, plátno, 76 x 199 cm (v x š). Signováno: Vlevo dole “Jul. Fałat”. Estimate 140,000  CZK (5,600 euro). Arthouse Hejtmanek. 12/14/21. Sold 5,600,000 CZK (224,000 euro).