Lot 1568. Fryszowski, Rudolf 1889 Andrychow – 1953 Danzig Eisenbahnbrücke (Warschau?). Signiert. Öl/Malk., 27 x 29 cm. Dusseldorfer Auktionshaus. 05/09/26. Sold €240

Czytelnik poprosił mnie o zamieszczenie jego komentarza na temat pracy Rudolfa Fryszowskiego, sprzedanej w Dusseldorfer Auktionhaus. Poniżej list:

Sobotnia aukcja w Düsseldorfer Auktionshaus wzbudziła oczywiście duże zainteresowanie w Polsce, na Pana blogu chociażby zaprezentował Pan kilka obrazów i wpisów dot. „dużych” obrazów i nazwisk. Mnie natomiast bardzo zaintrygował mały rozmiarami obraz Rudolfa Fryszowskiego (https://www.lot-tissimo.com/en-gb/auction-catalogues/duesseldorfer/catalogue-id-dsseld10017/lot-b462d160-ed39-4e21-93c1-b41e0090b110), który przedstawia najpewniej Most kolejowy przy Cytadeli tuż po odbudowie w 1946 r. (https://pl.wikipedia.org/wiki/Most_przy_Cytadeli).

Może uzna Pan, że warto na kanwie tej aukcji i tego obrazu przedstawić na Pana blogu tego bardzo wyjątkowego, a nieznanego raczej szerzej żołnierza WP i artystę Rudolfa Fryszowskiego – dłuższa (12 stron) biografia „Mjr Rudolf Fryszowski – Obrońca Polskiego Wybrzeża z andrychowskim rodowodem” jest dostępna w internecie https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/wadoviana-przeglad-historyczno-kulturalny/2010-tom-13/wadoviana_przeglad_historyczno_kulturalny-r2010-t13-s227-237.pdf.

Kolekcja ponad stu obrazów (wyjątkowa dokumentacja życia obozowego żołnierzy polskich w oflagach niemieckich) tego mjra WP i malarza znajduje się w Muzeum Wojska Polskiego. MWP i MIIWŚ wydały też dwie książki: album biograficzny z obrazami z kolekcji MWP „Za drutami W oflagach niemieckich 1939-1945 Rudolf Fryszowski Akwarele” (https://sklep.muzeumwp.pl/Za-drutami-Rudolf-Fryszowski-rok-1920-p64) i „Pejzaż wojennych wspomnień. Zapiski majora Wojska Polskiego z czasów niewoli 1939–1945” (https://muzeum1939.pl/aktualnosci/ksiazka-wrzesnia–rudolf-fryszowski-pejzaz-wojennych-wspomnien-zapiski-majora-wojska-polskiego-z-12599). Ale są to wydawnictwa niszowe i raczej nieznane szerzej.

„Wśród nich wyróżnia się unikalna kolekcja akwarel mjr. Rudolfa Fryszowskiego, powstała podczas pięciu długich lat niemieckiej niewoli w oflagach. Major Fryszowski utrwalał na papierze sceny z życia jeńców wojennych – ich codzienne zajęcia, które pomagały przetrwać trudny czas niewoli, a jednocześnie umożliwiały rozwój intelektualny i duchowy. Efektem tej pracy jest barwna i poruszająca kronika, która stanowi wyjątkowe świadectwo losów polskich żołnierzy zmuszonych do spędzenia wojny w roli jeńców.”

„Kolekcja akwarel Rudolfa Fryszowskiego trafiła do depozytu Muzeum Wojska Polskiego w 2009 roku. Możliwość zakupu tego zbioru, liczącego 101 prac, pojawiła się dopiero w 2016 roku dzięki dotacji przyznanej przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, co umożliwiło sfinalizowanie transakcji.

Zespół ten zajmuje szczególne miejsce w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego, zgodnie z jego statutowym celem – gromadzeniem, ochroną i udostępnianiem dziedzictwa polskich żołnierzy we wszystkich jego aspektach.

Podczas II wojny światowej tysiące żołnierzy Wojska Polskiego znalazło się w niemieckiej niewoli. Wśród nich był także major Rudolf Fryszowski, który dostał się do niewoli 19 września 1939 roku. Przetrzymywany w oflagach II A Prenzlau, II E Neubrandenburg i II D Grossborn, przez blisko pięć lat niewoli tworzył swoje dzieła, głównie akwarelami, rzadziej farbami olejnymi.

W efekcie powstał unikatowy cykl prac – barwny reportaż dokumentujący życie jeńców wojennych. Ta wyjątkowa kolekcja łączy wysokie walory artystyczne z ogromną wartością historyczną, stanowiąc zapis codziennego życia oficerów Wojska Polskiego. Przedstawia ich pracę, naukę, rozrywki oraz różnorodne sposoby radzenia sobie z trudami wieloletniej niewoli.”

Pozdrawiam serdecznie, MH