Lot 623. Four Baroque silver cherub and other spoons, hence three partially gilded, one handle engraved with Polish tekst, alle engraved reverse bowls with foliage, three engraved on the reverse with orb and initials. Apparently no makers’ marks. Germany and Poland, 18th century. Weight 404 g. L. 19–24 cm. (4). Estimate 3,000–5,000 DKK ($465–$780). Rasmussen. 6/1/26. Sold 8,500 DKK ($1,320)
W grupie czterech srebrych łyżek, określonych przez DA Rasmussen jako pochodzących z okresu baroku, znalazła się niewątpliwie jedna polska łyżka. Nie mam wiedzy, czy jest to wczesnobarokowa czy też późnorenesansowa łyżka, lecz na pewno była w posiadaniu polskiego szlachcica. Tego typu łyżki mają wartość muzealną. Na jej trzonku znadowała się częściowo zatarta sentemcja: UTRATA WIECZNA ŻONA WSZETECZNA. W jeżyku staropolskim słowo ‘żona’ niekoniecznie odnosiło się do połowicy małżeńskiej. Oznaczało niewiastę lub po prostu kobietę. Cechą charakteryczną wielu łyżek z tego okresu było posiadanie najróżniejszych sentencji w języku polskim a czasami w łacinie. Wiele takich przedmiotów znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.
Czasami można spotkać w staropolskiej literaturze niezwykle podobne powiedzenie z tego okresu ‘Utrata wieczna niewiasta wszeteczna‘ („wszeteczna” jako kobieta rozwiązła lub niewierna) oznaczające przekonanie, że posiadanie złej, niemoralnej małżonki sprowadza na mężczyznę największe nieszczęścia, równe potępieniu i wiecznej zgubie.
Polish Art Corner 