Lot 19. WILHELM WACHTEL (POLISH, 1875-1942). ‘Lighting the Sabbath Candles’. 1919. Pastel on paper laid to board. Signed and dated lower right. Provenance: Sotheby’s, NY, “Important Judaica’. November 30, 2005. (lot 228); The Leah and Jakub Susskind Collection, Jerusalem. Tiroche Auction House, Herzliya, Israel, December 29, 2024. Property of a Coatesville, PA estate. Dimensions: Sight size: 19.50″ h x 15.75″ w. Frame: 27.625″ h x 23.875” w,. Estimate $1,000 – 1,500. Starting $500. Clarke Auction Gallery. 04/12/26

To ciekawy przykład znacznego spadku wartości pracy o charakterze religijnym, wykonanej przez dobrego artystę jakim był żydowski malarz Wilhelm Wachtel. Lighting the Sabbath Candles jest pastelem wykonanym w 1919 roku nawiązującym do religii judaistycznej. Obraz ten był już trzykrotnie licytowany w okresie ostatnich ok 20 lat. Po raz pierwszy pojawił się w katalogu Sotheby’s w 2004 roku (lot 228) z bardzo wyskoką wyceną $70,000 – 90,000 (jeśli nie jest ona pomyłką, lecz cytuję za ich stroną) i nie został sprzedany. Rok później, Sotheby’s wycenił tę pracę na $7,000 – 9,000 i sprzedał za $10,800. Praca ta wylądowała w Izraelu. Po upływie ok 20 lat, dom aukcyjny Tiroche sprzedał ją za $1,121. Obecnie, amerykański Clarke Auction Gallery gotów jest ją sprzedać za wyjściowe $500 (wycena $1,000 – 1,500).

Ten spadek wartości można dyskutować na wiele sposobów. Jednym z nich jest oczywiście religijny charakter tej pracy, o wąskim kręgu odbiorców. Być może obecna sytuacja polityczna związana z Izrealem i wyraźne odwracanie się, zwłaszcza europejskich elit politycznych, od tego państwa może mieć również znaczenie. Powstaje pytanie, czy zakup tej pracy w USA jest okazją czy też ją nie jest. Na tym tle przypomina mi się rozmowa, podsłuchana w dawnym salonie Desy na Placu Konstytucji w Warszawie ok 25 lat temu, gdy klient oferował właścicielowi (?) firmy na sprzedaż religijny obraz. O ile sobie przypominam, otrzymał brutalną odpwiedź by podarował ten obraz Kościołowi – nie sądzę by ta sytuacja zmieniła się obecnie. Na podobnym tle, nie spodziewam się wybuchu ekscytacji pracą Wachtela.

• 3/18/2004. Estimate $70,000 – 90,000. Passed. Sotheby’s (lot 228).
• 11/30/2005. Estimate $7,000 – 9,000. Sold $10,800. Sotheby’s (lot 261A).
• 12/29/24. Estimate 1,200 – 1,600. Sold for $1,121. Tiroche (lot 198)
• 04/12/26. Starting $500. Estimate $1,000 – 1,500. Clarke Auction Gallery (lot 19)