Malarz i rzeźbiarz, uczeń m.in. Wyspiańskiego, Axentowicza, Fałata, Laszczki. Dłaugo żył i tworzył a jego prac praktycznie nie ma na rynku. “Kobieta z czarą” to obraz z ok. 1922 roku. Warto szukać prac, warto poznać niezwykły życiorys.
Stanisław (Rzecznik) Szreniawa-Rzecki (1888 – 1972). Blast from the Past
Polish Art Corner 
Patrząc na kamień nagrobny Stanisława Rzecznika Szreniawy ex. Rzeckiego, na warszawskich wojskowych Powązkach
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Stanis%C5%82aw_Rzecki_%28gr%C3%B3b%29.JPG/800px-Stanis%C5%82aw_Rzecki_%28gr%C3%B3b%29.JPG
nie sposób nie zadać pytania o spuściznę i dorobek rzeźbiarski Szreniawy.
Artysta był bowiem aktywny i w okresie PRL (zmarł bowiem dopiero w 1972 r.) ale również w okresie zaboru austriackiego na terenie Wolnego Miast Krakowa oraz na terenie Warszawy i Królestwa Polskiego oraz po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 191 8 r. w okresie II Rzeczypospolitej.
Jak podano w w XXXIV tomie Polskiego Słownika Biograficznego
https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/stanislaw-rzecki-szreniawa-rzecki-pierwotnie-rzecznik
“od r. 1930 poświęcił się wyłącznie twórczości rzeźbiarskiej. Swoje prace, chwalone przez krytykę, pokazywał na wystawach IPS w r. 1930 (Salon Listopadowy), 1931 (Salon Zimowy; za rzeźbę Magdalena otrzymał nagrodę ministra WRiOP), 1932 w Salonie Wiosennym – jubileuszowej i zarazem ostatniej wystawie «Rytmu» (3 rzeźby: Femina, brąz i dwie głowy kobiece, brąz i gips). Na wielkiej wystawie legionistów – plastyków z okazji 15-lecia odzyskania niepodległości otwartej w pawilonie IPS 3 XII 1933 R. zaprezentował monumentalną płaskorzeźbę Rok 1914 (prawdopodobnie jedną z czterech przedstawiających bitwy z l. 1914–20 wykonanych w brązie i kamieniu i umieszczonych później na gmachu Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie) oraz brązowe popiersie Józefa Piłsudskiego. W r. 1934 wystawiał na XIX Biennale w Wenecji, w r. 1935 w 97 (XIV) wystawie Tow. «Sztuka» w Zachęcie pokazał Półakt kobiecy (gips) w typowej dla jego sztuki klasycystycznej stylizacji, z dekoracyjnie traktowaną draperią. T. r. odniósł wielki sukces na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Współczesnej w Brukseli, na którą wykonał 8 dużych (200×160 cm) dekoracyjnych płaskorzeźb z cyklu Polska współczesna, umieszczonych na ścianach hallu pawilonu polskiego. Płaskorzeźby zostały zakupione przez rząd belgijski dla Muzeum ASP w Brukseli, a R. został odznaczony Orderem Leopolda II. T. r. na wielkiej Wystawie Sztuki Polskiej w Preussische Akademie der Künste w Berlinie jedna z rzeźb R-ego (Głowa) została zakupiona przez ministra (“III Rzeszy” Hermana Goeringa.
W sierpniu 1936 współorganizował z ramienia Koła Plastyków Legionowego Instytutu Studiów wystawę w Muzeum Wojska «Marszałek Piłsudski w rzeźbie», na której prezentował 2 rzeźby i jedną z płaskorzeźb batalistycznych. W r. 1937 na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki otrzymał Grand Prix w dziale rzeźby (m.in. za rzeźbę Magdalena). Rzeźby R-ego znajdowały się również w Pawilonie Polskim na Wystawie Światowej w Nowym Jorku w maju 1939. W zakresie rzeźby monumentalnej R. zaprojektował bramę w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie oraz pomnik Piłsudskiego w Otwocku. Pod koniec 1938 r. zaprojektował architektoniczno-rzeźbiarskie dzieło – Sanktuarium Piłsudskiego – w parterowej sali Pałacu Biskupiego w Kielcach, gdzie mieściła się pierwsza kwatera wojenna Marszałka (niezrealizowane, fot. w „Świat” 1939 nr 4 s. 6–8).
https://rzezba-oronsko.pl/dziela-z-kolekcji/glowa-mezczyzny-2/
W Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku prezentowana jest niedatowana praca Rzecznika bez nazwy- “głowa mężczyzny”
Z ww. dorobku na pewno warto przypomnieć datowaną również ok. 1930 r. lub 1939 (kopia-dublet?) nagrodzoną w r. 1937 na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki Grand Prix w w Paryżu nawiązującą wyraźnie do stylu klasycznego rzeźby grecko-rzymskej ? rzeźbę “Magdalena”prezentowana następnie również w Nowym Jorku.
Katalog oficjalny działu polskiego na Międzynarodowej Wystawie w Nowym Jorku, 1939
https://pbc.gda.pl/Content/93053/download/
Rzeźba z wystawy w Nowym Jorku znajduje się obecnie w zbiorach Polish Museum of America w Chicago
https://s3.amazonaws.com/pastperfectonline/images/museum_23/029/2015010116.jpg
Jakie było moje zdziwienie gdy okazało się,że współcześnie sporządzono (niewiadomo przez kogo i dlaczego? ) odlew współczesny wykonany z oryginalnego, autorskiego gipsu Artysty.
https://www.antiqueconceptstore.com/staniszlaw-szreniawa-rzecki-magdalena-braz-sygnowany-1930
Być może jednym z wyjaśnień poza oczywiście czysto merkentylnym jest to co napisała galeria”
„Ich dorobek uległ zagładzie w wyniku zniszczeń wojennych, co dotyczy także pozostałych rytmistów, w największym bodaj stopniu Tadeusza Breyera, Stanisława Rzeckiego, Kamila Witkowskiego, Tadeusz Pruszkowskiego. (…) Dotkliwą stratą była także niemożność dotarcia do wielu interesujących, a znanych dziś jedynie z reprodukcji dzieł. Przykładem są znakomite, dekoracyjne głowy Rzeckiego, z których możemy zaprezentować jedynie dwie (…)”
oferowany za circum 19.000 pln
“Koneser-Kraków”,odlew współczesny 4/8
https://koneser.krakow.pl/pl/oferta/3911-stanislaw-szreniawa-rzecki-magdalena?offset=23
aktualna oferta z Polswissart -ed. 7/8 (odlew współczesny)
https://online.polswissart.pl/lots/view/1-9IIPUF/stanisaw-szreniawa-rzecki-magdalena-ok-1930
Cena wywoławcza: 16,000 zł
Estymacja: 20,000 zł – 25,000 zł
W 1932 r. Rzecki był twórcą pomnika Marszałka józefa Piłsudskiego w otwockim parku miejskim
https://kresy.org.pl/foto/7607/Pomnik_marszalka_Jozefa_Pilsudskiego_Otwock_7607142.jpg
https://iotwock.info/static/files/inline_images/81/inline__1240585_8822.jpg
https://iotwock.info/artykul/pomnik-marszalka-pilsudskiego-n1240585
Natomiast w mojej ocenie najbardziej próbę czasu przetrwała również klasycyzująca w duchu rzeźba Marszałka Józefa Piłsudskiego datowana ok. 1936 r. z projektowanego Sanktuarium Marszałka Józefa Piłsudskiego w Pałacu Biskupów Krakowskich w Kielcach.
https://audiovis.nac.gov.pl/i/PIC/PIC_1-U-2175-3.jpg
https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/127328/c128803272079c5e0ed7b4c4bb09cf57/
https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/107791/c128803272079c5e0ed7b4c4bb09cf57/
Co ciekawe rzeźba ta przetrwała II wojnę światową i była od lat 70 XX w. w kolekcji prywatnej. Ostatecznie znalazła się na aukcji w 2021 r.
https://www.polswissart.pl/files/auctions/2021/Rzezba-i-obiekty-przestrzenne/obiekty/210823_PolSwissArt_0013M_retusz.jpg
https://www.polswissart.pl/pl/aukcje/264-rzezba-i-obiekty-przestrzenne/13352-jozef-pilsudski-ok-1936
Szreniawa był też autorem alabastrowej maski pośmiertnej Marszałka Piłsudskiego, ustawionej na wysokim postumencie z marmuru dębnickiego, która miała znaleźść potomne miejsce w ww. sanktuarium Marszałka Piłsudskiego w Kielcach, której marmurową kopię ok. 1938 r. sporządził sam autor – dostępna również na aukcji:
“W 1936 r. rozpoczęto prace nad utworzeniem Sanktuarium w kieleckim pałacu” (Lidia Michalska-Bracha, Sanktuarium Józefa Piłsudskiego i Muzeum Legionów Polskich w dawnym pałacu biskupim w Kielcach, „Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach” 1993, s. 168).
Trzy połączone ze sobą sale parteru składały się na osobliwą przestrzeń, nad którą pracowali Andrzej Oleś i Wacław Jung. Do Sanktuarium wiodło osobne wejście, a dekoracyjny portal zaprojektował Stanisław Szreniawa Rzecki. Ten sam artysta stworzył także brązowe popiersie marszałka i alabastrową maskę pośmiertną. Obie te rzeźby znajdowały się w samym centrum Sanktuarium – w Sali Marmurowej, która pełniła niegdyś funkcję osobistego pokoju Piłsudskiego”
https://bid.desa.pl/lots/view/1-5NH59W/stanisaw-szreniawa-rzecki-maska-pomiertna-jzefa-pisudskiego-okoo-1938
Uważam, że brązowe popiersie Józefa Piłsudskiego, Rzeckiego było jedną z inspiracji do stworzenia rzeżby brązowej Marszałka a następnie z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości przez Stanisława Brach instalacji, składającej się ze stu porcelanowych głów Józefa Piłsudskiego. „Ściana wolności” powstała w Polskiej Fabryce Porcelany Ćmielów.
Marszałek Piłsudski, Brąz patynowany
https://bellotto.shop.pl/pl/p/STANISLAW-BRACH-RZEZBA-MARSZALEK-PILSUDSKI/3164
https://heliotropvintage.pl/wp-content/uploads/2018/12/sw_1.jpg
https://heliotropvintage.pl/2018/12/sciana-wolnosci-stanislawa-bracha/