Lot 1025. Zofia (Sophie) Stryjenska (Polish, 1891-1976). Gouache and Tempera on Canvas, Ca. 1950-1970, ‘Night of St. John‘, H 27.5″ W 20.5″ Frame Size: H 37″ W 29.25″. Signed lower right. Depicting festivities on the Night of St. John, a celebration held on the night of June 23-24th. Estimate $20,000 – 40,000. Demuchelles. 12/19/25. Sold $42,500

Jeszcze jedna wersja “Wianków” Zofii Styjeńskiej. Obraz dobrze wyceniony i wysoko sprzedany.

Lot 27. ZOFIA STRYJEŃSKA (1891-1976). Harvest, signed ‘Z Stryieńska’ (lower left), gouache on canvas laid down on card, 48 x 35.7cm (18 7/8 x 14 1/16in). Provenance: Private collection, Poland (acquired directly from the artist). Private collection, UK (by descent from the above). Estimate £10,000 – £15,000. Bonhams. 11/28/25. Sold GBP 28,000 (bp)

Bardzo soczysta, zdecydowana kolorystyka portretu młodej i pięknej żniwiarki. Należy ufać podanej proweniencji.

Lot 58. ZOFIA STRYJENSKA (POLISH 1891-1976). Wianki/Throwing Garlands of Flowers on a Midsummer Night, tempera on paper, 44 x 36 cm (17 3/8 x 14 1/8 in.), framed dimensions: 56 x 63 cm (22 x 24 3/4 in.), signed lower right. Estimate $10,000 – 15,000. Shapiro Auctions. 10/25/25. Sold $15,000
PROVENANCE:
Collection of Stanislaw Jordanowski, New York
Lipert Gallery [Zbigniew Legutko], Brooklyn, NY, Auction of Polish Art – Paintings from the Jordanowski Collection, October 10, 1998, Lot 41
The Stanis?aw and Alicja Jonas Collection (acquired at the above sale)
thence by descent in the family
LITERATURE:
Stanislaw Jordanowski, Vademecum malarstwa polskiego w USA, Wroclaw: Towarzystwo Przyjació? Ossolineum, 1996 [original publication date: 1988], page 73 (illustrated, plate 53)
Czeslaw Czaplinski, Kolekcje Sztuki Polskiej w Ameryce, Warsaw/New York: Fundacja Dobrej Ksiazki, page 188 (illustrated)

Nowojorski dom aukcyjny Shapiro Auctions po raz już drugi wprowadza na rynek temperę Zofii Stryjeńskiej noszącej tytuł Wianki (poprzednio była na ich aukcji w czerwcu tego roku). Obecnie ten dom aukcyjny wykonał dodatkową pracę odszukując proweniencję Wianków wraz z wcześniej opublikowanymi jej fotografiami. Zabrakło jednak informacji o obecności podobnej kompozycji Zofii Styjeńskiej na polskich pocztówkach. Czy są wykonane tą samą reką artystki to sprawa dla ekspertów jej malarstwa.

Postaram się zająć tą ‘bezdyskusyją’ proweniencją prowadzącą do autentyczności. Wiadomo, że praca pochodzi z kolekcji Stanisława Jordanowskiego. Równiez posiadam Vademecum malarstwa polskiego w USA tego autora, nawet z jego autografem. Nie wiadomo jednak w jaki sposób p. Jordanowski wszedł w posiadanie tej pracy. Tego się chyba już nie dowiemy bo ten zmarł tragicznie w wypadku samochodowym w 1993 roku, chyba w Hiszpanii. Kolejnym etapem proweniencji jest obecnośc tej pracy na aukcji polonijnego domu Lipert Gallery, prowadzonego przez Zbigniewa Legutko. Pan Legutko zasłużył się prowadzeniem przez wiele lat aukcji poloników w dość znanej brooklyńskiej dzielnicy Greenpoint. Byłem kilka razy na tych aukcjach i rzeczywisćie było licytowanych sporo dobrych obrazów, choć te najlepsze chyba rozchodziły się wcześniej wśród najzamożniejszych. Czy wszystkie obrazy były ‘koszerne’? Chyba nie bo p. Legutko nie miał wykształcenia historyka sztuki. To trzymanie w ręku wielu znakomitych prac może prowadzić do dużej pewności i wyostrzyć oczy lecz na pewno również może pozbawić ostrożności oceny. W wielu przypadkach właściciel tej galerii wykupywał estate po zmarłych osobach (nie tylko malarstwo), po czym je licytował na swoich aukcjach. P. Legutko również nie żyje a zatem pozostała sucha domumentacja jego katalogu potwierdzająca proweniencję z kolekcji p. Jordanowskiego. Na aukcji w 1998 roku p. Janasowie kupili ten obraz Stryjeńskiej w Galerii Lipert. Innymi słowy, mamy dobrze udokumentowany ciąg posiadania od p. Jordanowskiego do chwili obecnej lecz nie wiemy nic o zakupie tej pracy przez pierwszego właściciela. Póżniejsza fotografia tego gwaszu Stryjeńskiej w albumie “Kolekcje sztuki polskiej w Ameryce” autorstwa Czesława Czaplińskiego (2007 rok) jest już bez znaczenia bo a) to sprawa wtórna nic nie wnosząca do pochodzenia b) p. Czapliński to znakomity współczesny fotograf a nie historyk sztuki c) jak słyszałem prace zamieszczone w tym albumie nie były weryfikowane przez historyków sztuki.

Shaprio Auctions chce udowodnić, że praca ma proweniecję i wysuwa stąd wniosek, że powinna być prawdziwa. Czy tak jest zawsze? W Lipert Gallery również widziałem prace, które oceniałem jako wątpliwe. Sam w początkach kolekcjonowania kupiłem w zupełnie innym domu falsa. Na tym zakupie wiele się nauczyłem i nabrałem od tego momentu dużej ostrożności. Wydaje mi się, że wielu kolekcjonerów choć raz kupiło wątpliwą pracę.

Obraz sprzedawany w Shapiro Auctions ma lukę w proweniencji. W dodatku istnieją te pocztówki z podobnym obrazem Zofii Styjeńskiej, w 100% jej autorstwa. Sami zainteresowani powinni zadać sobie pytanie, czy to ta sama ręka malowała obie prace. Osobnym pytaniem jest czy Zofia Stryjeńska replikowała fragmenty swoich prac. Nie mam tej wiedzy.

Czy p. Jordanowski mógł sie pomylić? Nie tak dawno obiegła prasę wiadomość (szeptań było sporo od wielu lat), że obraz Jóżefa Pankiewicza wystawiany od 1948 roku z honorami w Muzeum Narodowym w Poznaniu okazał się falsyfikatem (np. https://dzieje.pl/wiadomosci/obraz-przez-lata-wisial-w-mnp-i-uznawany-byl-za-oryginalne-plotno-pankiewicza-okazal-sie). W sumie podoba mi się, że Shapiro Auctions wykonał porządną kwerendę tego obrazu, chwała mu za to. Potencjalnym klentom pozostało podjęcie ryzyka od $5,000 wzwyż bo od tej kwoty rozpocznie się licytacja. Będę obserwował.

Lo 429. Zofia Stryjenska (Polish, 1894-1976) watercolor, gouache, pencil, and ink on paper painting, “La Fete des Guirlandes – Wianki” (The Festival of Garlands – Wreaths), c. 1930. Numerous figural and architectural vignettes surround a central image of a woman who holds a candlelit wreath while a second wreath with extinguished candles lies beside her. Signed lower left of central panel. Sheet: 19 1/4″ H x 19 1/4″ W.  This painting was reproduced in rotogravure for the artist’s 1934 portfolio “Gusla Slowian” (Slavic Magic / Rituals). The portfolio consists of eight images surrounded by illustrated borders and was published in Polish and French editions by Jakob Mortkowicz, Warsaw, 1934. The portfolio depicts Slavic rituals, traditions, and folkloric or religious figures of pagan origin that continued to play an important role in Polish culture during the 20th century.

PROVENANCE: By descent through the family of Thaddeus Michael Machrowicz, United States Congressional Representative from Michigan and Judge of the United States District Court for the eastern district of Michigan. Machrowicz also served during the First World War as a lieutenant in the Polish Army of American Volunteers in Canada, France, and Poland; served with the American Advisory Commission to the Polish Government in 1920 and 1921; and acted as war correspondent with Floyd Gibbons in Poland, 1919-1921.

Estimate $16,000 – 17,000. Case Antiques. 01/25/25. Sold $18,000

Warta zanotowania praca Zofii Styjeńskiej z amerykańskiego rynku, mająca proweniencję amerykańskiego kongresmana o polskich korzeniach. Gwasz artystki został wykorzystany w 1934 roku przez wydawnictwo Mortkowicza w tece Magie Slave” (Gusła Słowian), składającej się z 8 barwnych planszy o wymiarach ok 34 x 34 cm. Jedna z tych tek była przedmiotem aukcji w Desie-Unicum: https://www.bid.desa.pl/lots/view/1-9B00A0/zofia-stryjeska-teka-magie-slave-gusa-sowian-1934.

Wiele międzywojennych grafik Zofii Styjeńskiej (np. przedstawiających polskie stroje ludowe) krąży na rynkach zagranicznych i czasami są mylnie uważane przez sprzedających za jej oryginalne gwasze. Mam nadzieję, że tak nie jest w przypadku pracy z obecnej aukcji, większej wymiarami od litografii z teki, bo zastanawia odwrocie wyglądające jakby karton ten był kiedyś przyklejony do innego podłoża. W tym przypadku dmucham raczej na zimne, nie mając w ręku tej pracy – kiedyś dałem się sam nabrać na niezłą kolorową litografię brytyjskiego artysty wyglądającą na gwasz. Porównując litografię Mortkowicza z gwaszem z aukcji widać jednak jednak szereg różnic kolorystycznych.

Gorąca to i pełna młodzieńczego żywiołu atmosfera przy tym ognisku, działająca na wyobraźnię. Cdn?

Lot 13. ZOFIA STRYJEŃSKA (1891-1976). By the campfire, signed ‘Z. Stryjeńska’ (lower left); signed, extensively inscribed and dated in Polish (on the reverse), gouache on paper, 47.5 x 62.6cm (18 11/16 x 24 5/8in). Executed in Paris in 1948. Provenance: Private collection, Poland and France (a gift directly from the artist in 1948). Private collection, France and UK (by descent from the above). Private collection, UK (a gift from the above). Estimate £8,000 – £12,000. Bonhams. 11/14/24. Sold £17,000

Na poniższych przykładach, czytelnik przedstawia, że Zofia Styjeńska motyw przedstawiony na sprzedanej akwareli powatrzała na innych pracach.

Lot 69. Zofia (Sophie) Stryjenska (Polish, 1894-1976). A Couple and Dog by a Well, signed ‘Z. Stryjenska’ (lower left); mixed media including gouache on canvas mounted to paperboard; 55.0 x 70.8 cm (21 5/8 x 27 7/8 in); framed 57.5 x 73.5 x 4.0 cm (22 5/8 x 28 7/8 x 1 1/2 in). Estimate $25,000 – 35,000. Bonhams-Skinner. 11/02/23. Sold $85,000

Spora różnica zainteresowań kupujących tymi pracami Zofii Styjeńskiej pochodzącymi z kolekcji Tarskich.

Lot 70. Zofia (Sophie) Stryjenska (Polish, 1894-1976). The Lightning Strike, signed ‘Z. Stryjenska’ (lower left), mixed media with gouache on canvas; 87.5 x 69.5 cm (34 7/16 x 27 3/8 in); framed 91.0 x 73.0 x 3.3 cm (35 7/8 x 28 3/4 x 1 1/4 in). Estimate $20,000 – 30,000. Bonhams-Skinner. 11/02/23. Sold $36,000

Mam nadzieję, że tym razem nie będzie publicznej kontestacji tego drobnego rysunku.

Lot 691. Zofia Stryjenska (Cracovie, 1891-1976, Genève). Projet de costume traditionnel, 1920. Crayon et aquarelle. Signé et daté au milieu et annotations en haut. Haut. 48,5 Larg. 31,5 cm. (à vue) (taches et pliures). Estimate: 500 € ~ 600 €. Rouillac. 03/16/23. Crayon et aquarelle. Signé et daté au milieu et annotations en haut. Haut. 48,5 Larg. 31,5 cm. (à vue) (taches et pliures). Estimate: 500 € ~ 600 €. Rouillac. 03/16/23

Lot 6311312.Zofia Stryjenska. (1891/94-1976). Woman, man and child on a bench. Tempera on cardboard. Sign. ‘Z Stryjenska’ Light size 68×48 cm. (85×65 cm.). The picture is part of a larger series of depictions of rural life in Poland that Stryjenska made in the interwar years. Zofia Stryjenska is one of the most significant female Polish artists in the first decades of the 20th century. Proviniens: Czeslawa Samsel’s private collection in Lodz. The image appears as the background of a photo of Czeslawa Samsel from the 1950s. According to a police report on 9 May 1952, the picture was stolen by Soviet soldiers. After the end of the criminal case against the soldiers, the picture was returned to the owner. Copy of the police report is in Lauritz.coms position. Estimate DKK 48,000 (ca 6,400 €). Lauritz. 02/27/23. Current bid DKK 19,000. Sole 220,000 DKK (~29,600 euro)

Dwie tempery Zofii Styjeńskiej. Praca sprzedawana w Danii ma dość ciekawą historię kradzieży z mieszkania w Łodzi w 1952 roku przez bohaterskich żółnierzy bolszewickich. W jakiś sposób udało ją się wydobyć z gardeł tych złodziei? W Ameryce obraz o charakterze religijnym, bardzo ładny i spokojny.

Po upływie dwóch dni od tego wpisu, nie mogę powstrzymać się przed dopisaniem natępującej uwagi. Powyższy obraz Zofii Styjeńskiej zaobserwowałem w Lauritz 23-go lutego. Cena wynosiła wtedy 19,000 DKK i żadnego obrazem zainteresowania nie było. W momencie opublikowania wpisu, tj. 24 lutego o 7:45 AM nadal nic się nie zmieniło, tj. cena była wciąż 19,000 DKK. Zaraz po opublikowaniu, około 8:15 AM cena ruszyła z kopyta i osiągnęłą wkrótce 42,000 DKK. Dzisiaj, 26-go lutego o godzinie 9:00 AM mamy już 105,000 DKK (ok 14,000 euro). Zaczynam wierzyć, że ludzie czytają mój blog!

TEN OBRAZ JEST DROGO SPRZDANYM FALSEM

Pełne wyjaśnienia znajdziecie państwo w artykule wskazanych mi Sztuk Pieknych: https://sztukipiekne.pl/polska-sztuka-na-zagranicznych-aukcjach-28-lutego-2023/

Na marginesie tej niefortunnej dla mnie sprawy to raz jeszcze generalizuję i ostrzegam, że im więcej jest potwierdzeń autentyczności, cetryfikatów, pieczęci tym mniej wiarygodna jest praca.  Słowem, jak pisze jeden z dziennikarzy: czysty typ nordycki i bez mydła jest czysty.

Lot 31000. Zofia (Sophie) Stryjenska (Polish, 1894-1976). Tempera And Gouache On Canvasboard, C. 1950, Madonna, H 36.25” W 28.5” Signed in the lower left. Depicting the Virgin Mary. Framed under glass, H 42″ W 35″. Estimate $15,000 – 20,000. DuMouchelles. 03/17/23. Sold $20,000

Lot 86. Zofia STRYJENSKA (Cracovie 1891 – 1976 Genève). La moisson (ca.1950). Gouache sur toile, signée en bas à droite. 68 x 89 cm. Provenance: Collection de la famille Kuczkowski. Une autre variante de cette scène reproduite e.a. au catalogue raisonné de l’artiste : Swiatoslaw Lenartowicz et al., Zofia Stryjenska, MNK, Cracovie 2008, V.I.4, repr. p.114. Estimate 12,000 – 15,000 euro. Oger – Blanchet. 06/16/22. Sold 31,000 euro

Sielska i bajkowo-cukierkowa praca na wsi w okresie żniw oraz urocze zaloty dziewczęcia z zadartym noskiem, obie prace w wykonaniu Zofii Stryjeńskiej.

Lot 87. Zofia STRYJENSKA (Cracovie 1891 – 1976 Genève). Les avances. Gouache sur toile, signée en bas à droite. 45,5 x 37,5 cm (à vue). Provenance: Collection de la famille Kuczkowski. Estimate 4,000 – 6,000 euro. Oger – Blanchet. 06/16/22. Sold 20,000 euro

Dużą niespodzianką jest pojawienie się we Francji pięciu gwaszy wykonanych przez Zofię Stryjeńską. Prace te zostały namalowane w latach 1919 – 1920 roku a stosunkowo niedawno, bo w 2017 roku były prezentowane w Polsce. Sporym brakiem zrozumienia polskiego rynku wykazuje się francuski dom Rouillac wyceniając ten komplet na 3,000 euro, czyli po 600 euro za gwasz. Nawet bez mojej reklamy widzę obecnie ogromne zainteresowanie tymi pracami i cieszyłbym się, gdyby zostały odpowiednio wycenione przez rynek. Ten komplet prac Zofii Stryjeńskiej może stanowić przebój miesiąca marca, AD 2022. Zachęcam do zaznajomienia się z obecnymi cenami prac tej artystki w Polsce by nie zostać zaskoczonym cenami sprzedaży tych pięciu gwaszy we Francji.

Lot 146. ZOFIA STRYJENSKA (Polonaise, 1891-1976) Conte populaire, 1919-1920 Cinq gouaches signées, trois datées 1919 et 1920. La fontaine : Haut 29, Larg. 37,5 cm. L’entrée : Haut. 29, Larg. 36,3 cm. Le foyer : Haut. 30, Larg. 36,8 cm. Les curieux : Haut. 30, Larg. 37 cm. Le carrosse : Haut. 29,7, Larg. 36,5 cm. Quatre dans des encadrements à baguettes en bois doré. Bibliographie : – Exposition Katowice Muzeum Slaski 2017. – [COLLECTIF], Catalogue Miedzy Montmartre’em a Montpernasse’em, Miedzy, 2017, p. 311. Probablement l’une des plus grandes artistes polonaises, elle commence ses études à Cracovie à l’école de Leonard Stroynowski puis les poursuit à l’Académie de Munich avec de faux documents et sous un déguisement masculin, car le système d’enseignement supérieur des arts n’était ouvert qu’aux hommes. Installée en 1925 à Paris, elle participe à la décoration du pavillon polonais à l’Exposition internationale de 1925 où elle est quatre fois lauréate du Grand Prix (pour la décoration architecturale, les tissus et les illustrations de livres) et reçoit un prix honorable du département des jouets. Cette série de cinq gouaches rend justice à l’univers mystique qui fera la popularité de l’art de Zofia Stryjenska. Estimate 2,500 – 3,000 euro. Rouillac. 03/20/22. Sold 60,500 euro

Bibliographie :

– Exposition Katowice Muzeum Slaski 2017.

– [COLLECTIF], Catalogue Miedzy Montmartre’em a Montpernasse’em, Miedzy, 2017, p. 311.

– Światosław Lenartowicz, « Podróże Zofii Stryjenskiej I ic Paryskie Etapy », Cracovie, 2012.

– Magdalena Wróblewska , Zofia Stryjeńska, “Bożki słowiańskie”, 1918 (kolejne teki 1922, 1934), consulté le 19 mars 2022 sur http://www.culture.pl

Nous remercions Dorota Pacula qui nous a aidé à identifier les circonstances de création de ces gouaches. 

ZOFIA STRYJENSKA ILLUSTRATRICE À PARIS

UNE ICÔNE DE LA POLOGNE MODERNE

Probablement l’une des plus grandes artistes polonaises, Zofia Ztryjenska est née Lubańska. Elle étudie dans sa ville natale de Cracovie, d’abord à l’école de Leonard Stroynowski (1908), puis celle de peinture pour femmes tenue par Maria Niedzielska (1909-1911). Talentueuse, elle poursuit sa formation à l’académie de Munich sous le nom et l’identité de son frère Tadeusz Grzymała, des mois octobre 1911 à 1912. Elle est grimée en homme, car le système d’enseignement supérieur des arts n’était alors ouvert qu’aux hommes. En 1916 elle épouse l’architecte Karol Stryjeński (1887-1932) qu’elle vient tout juste de rencontrer. Ils divorceront douze ans et trois enfants plus tard, au terme d’une relation tumultueuse faite de ruptures et d’internement psychiatriques. Elle est alors la designer des ateliers de Varsovie, créant de spectaculaires jouets en bois, avant de se consacrer à la peinture.

L’art de Stryjenska est un flamboiement de couleurs, une plongée dans le mouvement permanent, à travers des sujets qui subliment la mythologie slave. Elle réinvente les motifs traditionnels du folklore polonais auxquels elles confère le statut d’icône éternelle d’un pays retrouvant son indépendance lors de la deuxième république : paysans dansants, harnasie, voleurs, baba, démons, animaux, rituels villageois et idoles slaves. Ses œuvres les plus populaires sont celles de la série « Idoles slaves » (1918, 1922, 1934) ou de « La Pâque » (1917-1918), mais aussi ses peinture de « La chasse aux idoles » (1921), « Matin », « Soir », ou « Le concert de Bériot » (1923), de même que les séries du « Jeune village polonais » ou de Piast.

Son succès la conduit à Paris en 1925, où elle participe à la décoration du pavillon polonais lors de l’exposition de l’Union Central des Arts Décoratifs. Elle y est quatre fois lauréate du Grand Prix, pour la décoration architecturale, les tissus et les illustrations de livres, et reçoit un prix honorable du département des jouets. Exilée à Genève après la seconde guerre mondiale, elle décède dans l’oubli, chérie par ses trois enfants.

LE PREMIER VOYAGE À PARIS 1919-1920

 Notre série de cinq gouaches totalement inédites lève le voile sur son premier séjour à Paris, de septembre 1919 à Noël 1920. Installés près du Panthéon, puis rue de Rennes et enfin dans l’atelier de Jan Wacław Zawadowski, les Streyjenski fréquent la bohème de Montparnasse. Marquée par sa rencontre avec la peintre Olga Boznanska, à qui elle consacre un paragraphe entier dans son journal, Zofia Streyjenska rencontre également le violoniste Stefan Frenkel, les comtes de Tubieński et Rzewusk, les sculpteurs Jadwiga Bohdanowicz-Konczewska ou Artur Rubinstein. Le couple explose dans la capitale française, conduisant à une première rupture, Zofia continue, elle, de créer, bien qu’il reste peu de témoignage de cette époque. Elle a en effet déchiré ses dessins rapportés en Pologne, où seule une poignée de tableaux de cette période cubiste est conservée.

On savait que Zofia Streyjska avait préparé une illustration pour le roman d’Anatole France « La rôtisserie de la reine Pédauque », mais aucune trace n’en n’était conservée. Les deux illustrations d’une rare édition sans date publiée chez Calman Levy, monogrammée S.S., sont jusqu’à présent attribuées à Sylvain Sauvage, qui illustrera le roman en 1935. Il s’agit probablement du travail de Streyjenska. Évoquant Voltaire, aussi bien pour la forme que pour l’ironie, ce roman publié