Lot 183. Franciszek Starowieyski 1930 Bratkowka/Kosno – 2009 Warschau. Riding Nude. Charcoal on paper; H 210 mm, W 290 mm; verso copy of the label of the Galeria Sztuki  Katarzyny Napiorkowskiej, Brussels/Warsaw with description. Estimate €900 – 1,100. Peter Karbstein Kunst- und Auktionshaus. 11/08/25. Passed

Niesygnowany szkic rysunkowy Franciszka Starowieyskiego, którego autentycznośc gwarantuje Galeria Napiórkowska. Cena wyjściowa €800 jest bardzo wysoka jak na szkic Starowieyskiego. Niedawno francuski Ader sprzedał wiele szkiców tego artysty, może lepszych, może gorszych ale na pewno taniej. Nie należy się rozpędzać.

Lot 6. Signed Franciszek Starowieyski (Polish, 1930-2009). The Queen of Thunderbolts. Charcoal and chalk on toned paper, signed lower center. The Queen of Thunderbolt embodies Starowieyski’s fascination with the grotesque, erotic, and metaphysical. The composition presents a bare-chested female figure with a distorted, mask-like visage, crowned by radiating, spiked rays suggestive of divine or electric power. Executed in charcoal and chalk on toned paper. Starowieyski, known for his fantastical theatrical posters and dream-laden works, frequently explored themes of mythic femininity and transformation. The Queen of Thunderbolts resonates with his late-career focus on allegorical portraiture, where the boundaries between beauty and distortion dissolve into surreal grandeur. Signed: Starowieyski Medium: Charcoal and chalk on paper. Dimensions: 50 × 39.5 cm (with frame: 57.5 × 47 cm), 19.5 inches h x 15w, framed to 22.5h x 18.5 w. . Start C$100. Kavanagh. 10/25/25. Sold C$500

Moim zdaniem temu obrazowi bardzo daleko do ręki Franciszka Starowieyskiego. Dom aukcyjny chyba zgadza się z takim moim wrażeniem skoro wyraźnie napisał “signed Franciszek Starowieyski” co stanowi wyraźne zabezpieczenie na wypadek złożenia reklamacji po licytacji. Praca ta zpstała wykonana z dużym trudem, niemal była dramatycznie cyzelowana by wykazać jakieś podobieństwo, np. kolcami, do pracy prawdziwego artysty. Franciszek Starowieyski rysował z rozmachem a każda z jego kresek miała swoje uzasadnienie. Na dodatek, mamy karykaturę sygnatury, poprawianej, przerywanej kłądzeniem. Brakuje też daty jak na tak ‘ważnej’ i wykończonej pracy. Szkoda marnych 100 dolarów kanadyjskich za tak partacką robotę nawet jeśli to jest równowartość $70.

Lot 222. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). THE BODY. Pencil and chalk signed lower right H.: 59 cm; W.: 41 cm. Estimate €2,000 – 3,000. Hôtel des ventes de Mantes-la-Jolie. 10/04/25. Sold € 7,500

Kilka dni temu obserwowalimy aukcję w Ader na której zostało zaprezentowanych ponad 100 prac Franciszka Starowieyskiego. Wszystkie zostały sprzedane a największe trzy z nich (https://polishartcorner.com/2025/08/25/franciszek-starowieyski-1930-2009-24/), jak ćwirkają ptaszki, znalazły się w prywatnej kolekcji. Obecnie mamy możliwość zakupu pojedyńczego rysunku z francuskiej aukcji.

Lot 3. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Untitled, 1985. Charcoal and chalk. Signed, dated 1685 and located W(arszawa) below. (Accidents on the right). 48.5 x 62 cm Framed. Provenance : Alin Avila Collection. Estimate €2,000 – 3,000. Ader. 09/30/25. Sold €3,000

Z katalogu firmy Ader jeszcze kilka ważniejszych prac Franciszka Starowieyskiego z dość wąskiego czasowo okresu pracy. Autentyczność murowana. Możliwość uzupełnienia kolekcji o dobre prace tego artysty – jeśli nie te to w katalogu wybór spośród ok 90 pozycji jego autorstwa.

Lot 4. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Untitled, 1988. Charcoal and chalk. Monogrammed, dated 1688 and located P(aris) lower left. 48.5 x 63.5 cm Framed. Bibliography : Franciszek Starowieyski (1930-2009) exhibition catalog. Przyjaźnie paryskie 1683-1693. Kolekcja A. i N. Avila, Sopot 2014, p. 153. Provenance: Alin Avila Collection. Estimate €1,200 – 1,500. Ader. 09/30/25. Sold €2,500

Lot 5. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Untitled, 1987. Charcoal and chalk. Signed, dated 1687 and located W(arszawa) lower right. 63.5 x 48.5 cm Framed. Bibliography : Franciszek Starowieyski (1930-2009) exhibition catalog. Przyjaźnie paryskie 1683-1693. Kolekcja A. i N. Avila, Sopot 2014, p. 141. Provenance: Alin Avila Collection. Estimate €1,500 – 1,800. Ader. 09/30/25. Sold €4.500

Lot 6. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Untitled, 1988. Charcoal, red chalk and chalk. Monogrammed, dated 1688 and located P(aris) top left. 49 x 63.5 cm. Framed. Bibliography : Franciszek Starowieyski (1930-2009) exhibition catalog. Przyjaźnie paryskie 1683-1693. Kolekcja A. i N. Avila, Sopot 2014, p. 152. Provenance: Alin Avila Collection. Estimate €1,500 – 1,800. Ader. 09/30/25. Sold €4,500

Lot 1. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Sans titre, 1988. Huile sur papier marouflé sur toile. Signée, datée 1688 et située P(aris) en bas. 100 x 69 cm. Bibliographie : Catalogue d’exposition Franciszek Starowieyski (1930-2009). Przyjaźnie paryskie 1683-1693. Kolekcja A. i N. Avila, Sopot 2014, p. 40. Estimate €3,000 – 4,000. Ader. 09/30/25. Sold €5,200

W katalogu firmy Ader znajduje się ponad 90 prac Franciszka Starowieyskiego. Są wielkie rozmiarami i stosunkowo wysoko wycenione (choć ta wycena to sprawa bardzo względna) ale są też i drobne rysunki, wycenione na €100 – 120. Najważniejsze, że wszystkie są prawdziwe bo pochodzą z kolekcji osoby z zaprzyjaźnionej z malarzem. Zawsze reklamuję jego prace bardzo sobie ceniąc tego wielkiego współczesnego artystę. Jest nadzieja, że wobec obfitości jego prac w katalogu nie wszystkie wykupią handlarze.

Lot 2. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Sans titre, 1989. Fusain et craie. Signé, daté 1689 et situé W(arszawa). 60,5 x 47,5 cm. Cadre. Bibliographie : Catalogue d’exposition Franciszek Starowieyski (1930-2009). Przyjaźnie paryskie 1683-1693. Kolekcja A. i N. Avila, Sopot 2014, p. 158. Estimate €2,000 – 3,000. Ader. 09/30/25. Sold €3,800

Lot 10. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Premier jour, 1986. Technique mixte sur toile. 295 x 600 cm (3 panneaux 295 x 200 cm). Signée et datée 1686 sur chaque panneau. Estimate €12,000 – 15,000. Ader. 09/30/25. Sold 40,000

Wrześniowy katalog poloników firmy Ader zawiera prawie 90 prac Franciszka Starowieyskiego, wielkich i drobnych. Chyba wszystkie pochodzą z kolekcji zaprzyjaźnionego z nim Alin Avila. Polecam zapoznanie się z krótkim esejem tego kolekcjonera, który skopiowałem na końcu tego wpisu. Spodziewam się sporego zainteresowania tą kolekcją sądząc po olbrzymiej liczbie ściągniętego katalogu Adera (PDF) z pierwszej strony PAC. Inna sprawa związana z tymi pracami to rewelacyjnie ich niska wycena, zbyt niska porównując do np. do przyklejonych ogórków czy bananów do płótna z rynków zachodnich czy z krajowych wirujących kółek lub też bardzo kiepsko kopiowanych portretów kobiet z XVIII czy XIX w. mających włosy zamiast twarzy. Sądzę, że prace Starowieyskiego wejdą mocno w przyszłości do kanonu malarstwa. Natomiast to co obecnie jest modne, zwłaszcza na terenie Polski i bije tam kolejne rekordy, obróci się w przyszłości w drobny przyczynek z nabitymi w butelkę inwestorami bo nie są to przecież kolekcjonerzy.

Na początek kolekcji prac Stroweiejskiego z katalogu Adera przedstawiam trzy wielkie wymiami jego kompozycje, których tworzenie obserwowała publiczność.

Lot 11. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Deuxième & troisième jour, 1986. Technique mixte sur toile. 295 x 600 cm (3 panneaux 295 x 200 cm). Signée et datée 1686 sur chaque panneau. Estimate €12,000 – 15,000. Ader. 09/30/25. Sold €41,000

Lot 12. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Quatrième, cinquième & sixième jours, 1986. Technique mixte sur toile. 295 x 800 cm (4 panneaux 295 x 200 cm). Signée et datée 1686 sur chaque panneau. Estimate €15,000 – 18,000. Ader. 09/30/25. Sold €50,000

Przybywszy do Paryża w 1982 roku, aby namalować portret Gérarda Depardieu w roli Dantona, Franciszek Starowieyski wiarygodnie wciela się w Dawida w filmie Andrzeja Wajdy (1983), w którym pojawia się w kilku scenach. Po hotelu opłaconym przez produkcję, zatrzymuje się u mnie, gdzie narodzi się nasza przyjaźń, która potrwa wiele lat, tym bardziej że Michelle M. daje mu chęć do powrotów, powrotów szybkich i częstych.

Przez następną dekadę, około trzy razy w roku, Franek Starowieyski przebywa w Paryżu. Są to pobyty romantyczne i zawodowe, które pozwalają mu zmienić otoczenie i opuścić tumult kraju, gdzie przestrzeń artystyczna ograniczona do plakatu daje mu światową sławę.

Tymczasem w Paryżu ma wielu przyjaciół wśród polskiej emigracji. Tutaj może z całkowitą wolnością rozwijać swoją twórczość, w której dominuje nieustanne poczukiwanie perfekcji. Pracuje w kilku pracowniach wokół Bastille i bierze udział w licznych wystawach, organizowanych między innymi przez galerię Area. Odwiedza handlarzy na targach staroci, a kiedy wraca do Warszawy ma z czego utrzymać swoją rodzinę.

Zawsze datuje swoje dzieła, odwracając „9” na „6” – 1983 staje się 1683. Mówi, że to z miłości do XVII wieku. Tłumaczy mi, jak identyfikuje się z esencją tego okresu w historii, który postrzega jako szczyt połączenia tradycji z postępem. Podróżuje między opowieściami mitologicznymi i religijnymi oraz osiągnięciami nauki – Galileusz i Newton… W sztuce : Pierre Puget i Caravaggio, podczas gdy Cervantes i Milton to jego ucieczki literackie. Choć sięga ku wielkim geniuszom spoza swojego kraju, zawsze powraca do Polski, wyjaśniając mi pojęcie „sarmatyzmu”, opowiadając o przywiązaniu do swoich korzeni. Twierdzi, że bycie „awangardowym” oznacza opiewanie własnego pochodzenia.

Szczególnie ceni barokową perłę, którą jest Pałac w Wilanowie pod Warszawą. Barok (który według wielu go charakteryzuje), sprzyja miłosnym spotkaniom precyzji i wyobraźni.

Z konieczności rygoru w obserwacji i zwięzłości w myśleniu, Starowieyski, zanim zaczyna rysować, konfrontuje to, co widzi, z figurami z jego wyobraźni. Tak należy rozumieć miniaturowe obrazki, które tworzy na jednej kartce papieru, zgodnie z duchem oszczędności. Należy je postrzegać jako repertuar projektów, dzieł możliwych lub porzuconych. Wiele lat później jeden z tych małych obrazków może stać się dużym rysunkiem, rzadziej obrazem. We wnętrzu jego dłoni powstaje szkic ogromnych przestrzeni. Mówię „szkic”, ale w rzeczywistości wszystko tu jest wystarczająco obecne, z precyzją godną muchy.

Jako zawodowy sportowiec, uwielbia pokazywać się pełen energii poprzez performanse, które wykonuje przed wąskim (lub nie) gronem odbiorców. Tak było podczas „Teatru rysunku” w listopadzie 1986 w Maison des Arts w Créteil, miejscu znanym wówczas z wystaw, za które byłem odpowiedzialny. Kilka lat wcześniej zorganizowałem inny „teatr” z Robertem Malavalem, który podobnie jak Franek pracował na żywo przed niewielką, ciekawą, skupioną, czasem poruszoną publicznością.

Starowieyski zbudował pokój ze ścianami pokrytymi naciągniętymi, impregnowanymi płótnami. Zamknął się tam na sześć dni, aby malować: „Pokażę wielką furię świata”. Publiczność była zaproszona do obserwacji, siedząc lub leżąc na materacach. O ile jego gest trwał tylko chwilę, jego koncentracja była namacalna, i nie chodzi tylko o spojrzenie: „Nie widzisz otwartymi oczami, ale wtedy, kiedy je zamkniesz, kiedy odnajdujesz oczy dziecka. Widzisz wtedy z własnego świata, całym swym ciałem, z całego tego, kim jesteś, to wtedy musisz się rzucić naprzód. To jest tak ulotne jak wieczność”. Napięcie było wyczuwalne. Linie, gesty, ciało – czysta energia, szkic mysli. Wirtuozeria przekracza tragiczny wymiar przekazu, i na odwrót.

Alin Avila (tłumaczyła Magdalena Marzec)

Lot 171. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Schmerz der Freude, 1988. Charcoal and pastel. Signed, titled and backdated 1688 above. 102 x 71 cm. Estimate 3,000 – 4,000 euro. Ader. 03/20/25. Sold 6,000 euro

Ostatni wielki polski artysta, który potrafił narysować ludzkie ciało.

Lot 172. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009). Allegory of stupidity, 1986. Charcoal and pastel. Signed, titled and backdated below. 99 x 69 cm (on view). Estimate 3,000 – 4,000 euro. Ader. 03/20/25. Sold 5,200 euro

Lot 173. Franciszek STAROWIEYSKI (1930-2009.) Composition, 1985. Lead pencil. Signed and backdated on the right. 28 x 41 cm. Estimate 400 – 600 euro. Ader. 03/20/25. Sold 420 euro

Brawurowo narysowana Wenus. Powtarzam się, ale to był chyba ostatni polski artysta potrafiący rysować postać ludzką i mający z tego przyjemność. Wylicytowano za symboliczne pieniądze.

Lot 62. FRANCISZEK STAROWIEYSKI (1930-2009). Venus, 1994. Pencil and charcoal on paper, signed and dated middle right. 28 x 20 cm (view), framed. Estimate 500 – 600 euro. Magnin Wedry. 06/28/24. Sold 380 euro

Od czytelnika:

Dzień Dobry,

co do tego małego rysunku, Starowieyskiego (lot 62) pozwolę sobie podać trop do rozmyślań porównawczych – szkic z identycznym motywem był licytowany w tejże Francji w grudniu’23 (lot 97):  https://www.boisgirard-antonini.com/lot/franciszek-starowieyski-1930-2009-nu-serie-thonet-fusain-sur-papier-si/

Z wyrazami Szacunku, Kolekcjoner

PS. Zdecydowałem się przesłać komentarz, gdyż niejednokrotnie sugerował Pan (za co, jako czytelnik jestem wdzięczny), że polscy, nazwijmy ich eufemistycznie – kopiści – przerzucili się na rynki zagraniczne. A, że Starowieyskiego kopiowano w Polsce niemalże, jak Nikifora, to tak sobie pomyślałem, że nie zawadzi poruszyć strunę ostrożności w analizowaniu zagranicznej oferty jego autorstwa. (06/28/24)

Kolejna duża wymiarami praca Franciszka Starowiejskiego z domu aukcyjnego Weschler’s (https://polishartcorner.com/2023/09/22/franciszek-starowieyski-1930-2009-20/). Dobry dzień dla polskiego malarstwa.

Lot 24. Franciszek Starowieyski (Polish 1930-2009). Untitled #2. Pastel on grey paper, Unframed: 89-1/4 x 58 in (226.7 x 147.3 cm). Signed with artist’s monogram and dated n. 1679 a. c.l. Provenance: Aberbach Fine Art, New York. Estimate $5,000 USD – $7,000. Weschler’s. 04/12/24. Sold $14,000

Monumentalna praca Franciszka Starowieyskiego. Jesen z ostatnich współczesnych artystów, który potrafił rysować i u którego studenci mogli się czegoś nauczyć. Czapka z głowy przed tą nie tylko wymiarami wielką pracą

Lot 38. Franciszek Starowieyski (Polish, 1930-2009). The Eternity. Pastel on red paper; with slight rippling to surface. Framed. Signed F. Starowieyski l.c., inscribed N.A. 1679 l.r. and titled Die Ewigkeit l.l. Provenance: Property from a Vermont Collector Aberbach Fine Art, New York, 67 x 56 in (170.2 x 142.2 cm). Estimate $5,000 – 7,000. Weschler’s. 09/22/23. Sold $17,000